[[{"content_id":427514,"content_number":0,"portal_id":184,"lang_id":"fa","content_title":"چهل حدیث « راه زندگی »","content_rtitr":"","content_short_title":null,"content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"مـقــدمـه\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nبسم اللّه الرحمن الرحیم \r\n\r\n\r\n\r\nتشنگى دل و جان ما را معارف اهل بیت علیهم السلام سیراب مى کند.\r\nگنجینه پایان ناپذیر کلمات ائمّه، از سرمایه هاى عظیم و ماندگارى است که به همّت عالمان بزرگ و راویان گوهرشناس، ثبت و ضبط و ذخیره سازى شده است و ما اینک پس از قرنها که از دوران آن اولیاى الهى مى گذرد، توفیق بهره بردن از آن را داریم.\r\nدر این میان، سخنان امیر بیان و خورشید حکمت و هدایت و پیشواى عدالت، حضرت على امیرمؤمنان علیه السلام از درخشندگى و بلاغت و جلوه خاصّى برخوردار است و بسیارى از بزرگان دانش و ادب، در طول این چهارده قرن، از چشمه زلال «حکمتهاى علوى» سیراب شده اند و به انتقال آن جرعه هاى جان بخش به کام تشنگان معارف پرداخته اند.\r\nسخنان امام على علیه السلام آن چنان عمیق، زیبا، کاربردى و فصیح است که چشم دل را مبهوت مى سازد. گویا آن حضرت، ناظر به همه ادوار و به تناسب همه مخاطبان و دردها و نیازها، راه حل و درمان ارائه فرموده است. از این رو کلمات حضرتش دلنشین و روح پرور و مایه عبرت و سرمشق زندگى است.\r\nبارى... آنچه پیش رو دارید، قطره اى از آن اقیانوس بى کران است. گهرهایى برگرفته از کلمات قصار آن پیشواى جاودانه، از کتاب «غررالحکم» است که با ترجمه و توضیحى مختصر، تقدیم مى شود. دسته گلى است معطّر، از بوستان باطراوت و همیشه سرسبز و خوشبوى معارف علوى.\r\nسعى شده است کلماتى برگزیده شود که بیشتر حالت کاربردى و نقش آفرینى در رفتار روزمرّه و صحنه هاى زندگیمان داشته باشد، با توضیحاتى روان و خودمانى، که بیشتر و بهتر بتواند با مخاطبان و خوانندگان، رابطه برقرار سازد.\r\nباشد که فروغ کلام مولا، زوایاى تاریک زندگى ها و دلهایمان را روشن سازد و در سایه سار رهنمودهاى حضرتش، «راه» را روشن تر ببینیم و «هدف» زندگى را از یاد نبریم... چنین باد.\r\nجواد محدّثى\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nگزینـش دوسـت\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 1 الإمام علیّ علیه السلام أَلصّاحِبُ کَالرُّقْعَةِ فِى الثَّوبِ فَاتَّخِذْهُ مُشاکِلاً. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: همنشین و دوسـت، همانند وصله در لباس است، پس آن را همشکل برگزین.\r\n\r\nدر این که هزار دوست کم است و یک دشمن بسیار، حرفى نیست.\r\nدر این هم که انتخاب دوست، هنر است و هنر بزرگتر، نگهداشتن دوست است، سخنى نیست.\r\nمهمتر از همه، داشتن «معیار» در انتخاب دوست است. نیازى به توضیح نیست که همنشینى، تا چه حد در افکار و رفتار انسان مؤثر است. گاهى صالحترین افراد، قربانى معاشرت با دوستان ناباب مى شوند. گاهى هم انسانهاى خطاکار و آلوده، در اثر همجوارى با افرادى خودساخته و پاک، از عطر دلاویز صداقت و پاکى و دیندارى آنان، معطر مى شوند و راهى نو در پیش مى گیرند.\r\nبه تعبیر مولایمان حضرت على علیه السلام، گزینش دوست، مثل وصله زدن بر جامه اى است که پاره شده است. عاقلانه آن است که وصله را از جنس و نوع و رنگ پارچه اى انتخاب کنیم که به هم بخورند و ترکیب ناهماهنگى پدید نیاورند طبق فرهنگ «کبوتر با کبوتر باز با باز»، زیبنده دوستى با یک مسلمان متعهّد، کسى است که شایستگى اخلاقى و پاکى و عفاف داشته باشد.\r\nدوستانى انتخاب کنید که با فکر و فرهنگ و باورهاى دینى و سنتهاى ارزشمند مکتبى و ملى شما متناسب باشد، وگرنه چهره زندگى و اخلاق اجتماعى شما زشت و ناهماهنگ خواهد شد.\r\nکسى که به ایمان و اخلاق و تعهد شما آسیب برساند، «وصله ناجور» بر اندام شماست.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nرعـایت اولـویـّت‏ها\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 2 الإمام علیّ علیه السلام مَنِ اشْتَـغَلَ بِغَیْرِالْمُهِمِّ ضَیَّعَ الأَهـَمَّ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هر کس به کار غیر مهم بپردازد، کار مهم تر را تباه ساخته است!\r\n\r\nاز ضرورى ترین کارها در یک «زندگى موفق» برنامه ریزى و اولویت بندى در کارهاست.\r\nبه هر چیزى به اندازه اهمیت و ضرورتش باید بها داد و وقت صرف آن کرد.\r\nهمه کارها در یک درجه از اهمیت نیستند.\r\nکارِ لازم داریـم و لازمـتر، مفید داریم و مفـیدتر. در یک مرحله بـاید این اولویتها را شـناخت، در گام دوم بـاید طبـق آن، برنـامه ریزى و عـمل کــرد.\r\nاین یکى از شیوه ها و نکات «مدیریت» است که انسانرا در رسیدن به هدف و بهره گیرى از امکانات موفق تر مى سازد.\r\nراستى... به چه کارى مشغولیم؟\r\nآیا کارهاى مهمترى هست که زمین مانده باشد؟ اگر وقت خود را صرف کارهاى کم اهمیت یا غیر ضرورى یا لغو بکنیم، در آینده حسرت این غفلت ها را خواهیم خورد و آنگاه دیگر فرصت تدارک و جبران هم برایمان نخواهد بود.\r\n«اَهمّ» و «مُهم» کردن در امور و برنامه ریزى، شرط کامیابى است در غیر این صورت، آنچه باید انجام دهیم، زمین مى ماند و کارهاى کم اهمّیت سرمایه و وقت و عمر ما را مى خورد!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nآزادِ اسیر، برده آزاد\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 3 الإمام علیّ علیه السلام أَلْعَبْدُ حُرٌّ ما قَنَعَ، أَلْحُرُّ عَبْدٌ ماطَمَعَ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: بنده اگر قناعت کند، «آزاد» است، آزاد، اگر طمع داشته باشد «برده» است!\r\n\r\nگاهى بندها و رشته هاى درونى، انسان را به قید مى کشد و برده مى سازد. بردگان لوکس، اتوکشیده، درس خوانده و پولدار زیادى را مى توان در جامعه دید.\r\nآنچه انسان را «آزاد» مى سازد، رهایى از دام حرص و کمند دست و پاگیر آز است.\r\nاگر کسى از «گنج قناعت» برخوردار باشد و دست طمع پیش این و آن دراز نکند، حتى اگر غلام و برده هم باشد،عزیز است و ریشه عزتش همان آزادگى از قید طمع و افزون خواهى است.\r\nولى... آزمندان، در عین توانگرى و تمکن، همچنان چشمشان به دست این و آن است و همین حرص و طمع، آنان را به «ذلت بردگى» مى کشد.\r\nگرفتاران طمع، یا براى حفظ آنچه «دارند»، یا براى رسیدن به آنچه «ندارند»، گاهى نوکر صفت مى شوند و تملّق و چاپلوسى مى کنند و به حقارت هاى ننگ آورى تن مى دهند.\r\nگزاف نیست سخن مولا، که انسان قانع، «آزاد» است و اهل طمع، «برده» است.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nکم‏گویى و گزیده گویى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 4 الإمام علیّ علیه السلام مَنْ عَلِمَ أَنَّهُ مُؤاخَذٌ بِقَولِهِ فَلْیُقَصِّرْ فِى المَقالِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هر کس بداند که نسبت به سخن گفتنش هم مورد باز خواست قرار خواهد گرفت، پس سخن را کوتاه کند.\r\n\r\nآیا حرف زدن هم «عمل» است که «حساب» و مؤاخذه و پاداش و کیفر داشته باشد؟ آرى.\r\nاز آفتهاى زندگى روزمرّه ما «حرّافى» و گاهى هم «ورّاجى» است.\r\nسخنان بیهوده و لغو را اگر کنار بگذاریم، از آینده سخنانى هم که آمیخته به غیبت، هتک مؤمن، تهمت، دروغ و استهزاء است اگر هراسان باشیم، کلام ما خیلى کمتر و کوتاهتر از اینها خواهد شد. مگر حرف حسابى چه قدر داریم؟\r\nمهم آن است که «حرف» را هم «عمل» به شمار آوریم و اینکه باید روزى در محکمه حسابرسى خدایى جوابى قانع کننده براى هر چه گفته ایم، داشته باشیم.\r\nآیا مجازیم که هر چه شنیدیم، بازگو کنیم؟\r\nچه بهتر که جز حق نگوییم، و براى هر گفته خویش، مستند و انگیزه محکمه پسند داشته باشیم.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nآمـوزش مهـمترهـا\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 5 الإمام علیّ علیه السلام اِنَّ رَأیَکَ لا یَتَّسِعُ لِکُلِّ شَئٍ فَفَرِّغْهُ لِلْمُهِمَّ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: فکر تو گنجایش هر چیز را ندارد، پس آن را براى آنچه «مهم» است، فارغ گردان.\r\n\r\nاینکه چه باید خواند، چه باید آموخت، چه باید کرد؟ نیازمند گزینش براساس «اولویت»، «ضرورت» و «نیاز» است.\r\nظرفیت فکر و ذهن ما محدود است.\r\nدامنه آموختنى ها و خواندنیها، کتب و علوم و... نیز بسیار گسترده است. چاره اى جز «برخوردگزینشى» نیست.\r\nوقتى نمى رسیم همه کتابها و نشریّات را بخوانیم، مفیدترین ها و لازم ترین ها را بخوانیم.\r\nاگر ذهن خود را از «معلومات غیر مفید»، پر کنیم، جایى براى علوم ضرورى باقى نمى ماند.\r\nدر این زمینه، باید از صاحبنظران هر رشته و فن نظر خواست و از تجربه و دانش آنان سود جست.\r\nآیا همه آنچه را در پى فراگرفتن آنید، لازم و با اهمیت و مورد نیاز شما و مفید براى زندگى تان است؟\r\nمبادا بعدا غصه بخورید که چرا با مطالب کم اهمیت یا بى خاصیت، ذهن خود را پر کرده اید!...\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nاول اندیشه، وآنگهى گفتار\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 6 الإمام علیّ علیه السلام قَـدِّرْ ثُـمَّ اقْـطَعْ وَ فَـکِّرْ ثُـمَّ انْـطِقْ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: اندازه گـیر، سپس بِبُـر. بیندیش، آنگاه بـگو.\r\n\r\nبه کارگیرى اندیشه و فکر در تصمیم گیریها، انتخاب ها، گفتن ها و داورى ها، نشانه خردمندى و فرزانگى است.\r\nهمچنانکه یک خیاط، براى دوختن لباس، ابتدا اندازه مى گیرد، سپس قیچى را بر پارچه نهاده، آن را مى برد. تصمیم هاى ما در زندگى نیز، کمتر از بریدن یک پارچه و دوختن یک جامه نیست.\r\nحرفهاى نسنجیده، پشیمانى مى آورد.\r\nکارهاى بى حساب و تصمیم هاى عجولانه و اقدامات بى برنامه گاهى زیانبار است.\r\nکنترل زبان و مهار گفتار، و آینده نگرى و فرجام اندیشى مانع ندامتهاى بعدى مى شود.\r\nاگر چیزى را نگوییم، بعدا با گفتن، قابل جبران است چون همان سخن و زبان در اختیار ماست.\r\nولى... آنچه نبایست برزبان آید، اگر بى فکر و تأمل بر زبان آمد و به گوش دیگران رسید، تیرى است که از کمان رها شده و آبى است که برزمین ریخته است.\r\nبارى... اول اندیشه، آنگاه گفتار و اقدام!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nآراســتگى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 7 الإمام علیّ علیه السلام أَلتَّجَمُّلُ مِنْ أَخْـلاقِ المُؤمِنینَ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: آراستگى از اخـلاق مؤمـنان است.\r\n\r\nوقتى خدا زیباست و زیبایى را دوست مى دارد، دین او هم زیباست و دستورهاى مکتبى هم آراسته و زینت بخش اخلاق و زندگى و نشاط آور براى جسم و روح است.\r\nنظم و نظافت و تمیزى و آراستگى، ره آورد غرب و اروپاییان نیست، بلکه فرمان اکید و صریح دین ماست. سیره بزرگان دین نیز، شاهد این مدعاست.\r\nآراستگى، غیر از مدپرستى و خودباختگى و تشبیه به بیگانگان در قیافه و لباس و آرایش است.\r\nحد و مرز «گناه» نیز باید شکسته نشود و به نام «آراستگى» قیافه هاى فسادانگیز نباید رواج یابد.\r\nنه ژولیدگى و وارفتگى و بدبویى و یقه چرکى، نه تقلید از بیگانه و الگوگیرى از گروههاى مبتذل و شکل و شمایل بى هویت ها و خود باختگى در برابر فرهنگهاى وارداتى.\r\nبلکه... «آراستگى» آمیخته به عفاف و پاکدلى و پاکدامنى، آنگونه که پیشوایان دین داشتند و مى خواستند.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nفاصله «بینش» و «بینایى»\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 8 الإمام علیّ علیه السلام فَقْـدُ الْبَـصَرِ أَهْوَنُ مِنْ فِقْـدانِ الْبَـصیرَةِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: نابینایى، آسان تر و قابل تحمل تر از نداشتن بینش و بصیرت است.\r\n\r\nفاصله «بینایى» تا «بینش» بسیار است.\r\nگرچه «چشم»، براى تشخیص راه و چاه و دیوار و دره، هنگام راه رفتن و عبور و مرور است، ولى «راه» که همیشه کوچه و خیابان نیست که فقط چشم به کارآید!\r\nهم «بصر» لازم است، هم «بصیرت»، ولى کدام یک لازم تر است؟!\r\nهم «کورى» بد است، هم «کوردلى»، اما کدام یک ضایعه بارتر و زیان آورتر است؟\r\nکسانى «چشم سر» دارند و اشیاء پیرامون خود را مى بینند، ولى «چشم دل»شان کور است و به خاطر این کور باطنى، راه حق و خیر و هدایت را نمى بینند و نمى شناسند و عمرى در گمراهى و ضلالت به سر مى برند.\r\nکسانى هم بوده و هستند که گرچه نابینایند، اما «روشندل» و «بصیر»ند و بیناتر از خیلى چشم داران!\r\nقرآن، گمراهان را «کوردل» معرفى مى کند و این که «هر که در اینجا کور باشد، در آنجا هم کور، بلکه گمراه تر است.»\r\nاز چشم سر چه سود، اگر «چشم دل» کور باشد؟\r\nاگر «بینش» و «بینایى» را با هم داشته باشیم، این همان «نورٌ على نُور» است.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nهـمنشینى بـا گل\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 9 الإمام علیّ علیه السلام صُحْبـَةُ الأَخـیارِ تَـکْسِبُ الْخـَیْرَ، کَالرّیحِ اِذا مَرَّتْ بِالطَّیِبِ حَمَلَتْ طیبا. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: همنشینى با نیکان، نیکى مى آورد، مثل بـاد که وقتى به بـوى خـوش (وخوشبو) گذر مى کند، با خود بوى خوش مى آورد.\r\n\r\nرنگ پذیرى انسان از محیط و اطرافیان، از خصیصه هاى اوست.\r\nهم معاشرت با افراد صالح، تأثیر مثبت و سازنده بر انسان مى گذارد، هم همنشینى با دوستان بد و اشخاص آلوده و بد دل، دل و اندیشه و رفتار انسان را تحت تأثیر قرار مى دهد.\r\nقرار گرفتن در فضاى معطر، هر چند انسان عطر نزند، آدمى را خوشبو مى سازد. «سعدى» به همین حکمت والا در گلستان اشاره کرده، آنجا که همنشینى «گِل» و «گُل» را مطرح نموده است که کمال همنشین، حتى در گل و خاک هم اثر مى گذارد.\r\nهمچنان که عبور باد و نسیم از یک مزبله و لجنزار، نسیم را متعفن و بدبو مى سازد و مشام را آزار مى دهد، عبور نسیم از یک بوستان پر از گل و از یک گلستان معطر، مشام را روح و نشاط مى بخشد.\r\nهمنشینى با افراد، انسان را در حال و هوا و فضاى همان خلق و خوى قرار مى دهد.\r\nتا مى توان با پاکان و خوبان رفاقت و دوستى کرد، چرا همدمى و همنشینى با آلودگان؟!...\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nخوارى در زمان برکنارى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 10 الإمام علیّ علیه السلام تَکَـبُّرُکَ فىِ الوِلایـَةِ ذُلٌّ فىِ الْعـَزْلِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: تکبر تو در دوران ریاست، موجب خوارى در دوران برکنارى است.\r\n\r\nریاست و پست هم «ظرفیت» مى خواهد.\r\nبعضى به محض آنکه به ریاست و میزى مى رسند، خود را گم مى کنند، رفتارشان با دوستان و آشنایان و اقوام و مردم عوض مى شود، رفتار متکبرانه و از روى بى اعتنایى به مردم، آنان را از چشمها و دلها مى اندازد و «پایگاه قلوب» سقوط مى کند.\r\nتا وقتى در «ریاست»اند، سقوط آن پایگاه و از دست دادن آن جایگاه، محسوس نیست، چون بالأخره قدرت و نفوذ و امر و نهى و امضا و خدم و حشم دارند.\r\nولى... وقتى برکنار و معزول مى شوند یا دوران مسؤولیت و ریاستشان به پایان مى رسد، «تنها» مى شوند و «خوار» مى گردند. این تنهایى و خوارى در دوران برکنارى، محصول آن کبر و غرور در دوران ریاست و مسؤولیت است.\r\nآنان که تواضع، حسن خلق، احترام به دیگران و انسانیت و شرف را در آن دوره داشته باشند، وقتى برکنار یا بازنشست هم بشوند، بازهمان «عزیز» قبلى هستند و پایگاه مردمى و جایگاه شخصى شان (نه موقعیت شغلى و مقامى) ملحوظ است.\r\nو راستى چه تلخ است خوارى پس از عزت!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nرابطه پدران و فرزندان\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 11 الإمام علیّ علیه السلام بِـرُّوا آباءَکُمْ یَبِـرُّکُمْ أَبْنـاؤُکُمْ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: به پدران خود خوبى کنید، تا پسرانتان هم به شما خوبى کنند.\r\n\r\nبزرگ شمردن بزرگان خانواده و حفظ حرمت آنان، سنتى دینى و دستورى خدایى است. حق شناسى و اداى سپاس نسبت به زحمات و خدمات پدران، دلیل «رشد عقلى» و «کمال عاطفى» است.\r\nفرزندان، ادب رفتارى و شیوه معاشرت و فرهنگ اجتماعى را از اولیاى خود مى آموزند.\r\nاگر «نهال ادب» در زمین دل کودکان کاشته شود، در آینده به ثمر خواهد نشست.\r\nاین بذرافشانى و نهال نشانى، گاهى هم غیر مستقیم است. ما اگر در برابر پدر و مادر خویش، تواضع و احترام و احسان نداشته باشیم، فرزندانمان از کجا بیاموزند که در مقابل پدرانشان باید ادب نشان دهند و کوچکى و فروتنى کنند؟\r\nکودکان، اگر ببینند که والدین، به پدر بزرگ و مادربزرگ، احترام مى گذارند و نیکى مى کنند و تکریم و نوازش و مراقبت آنان را «عبادت» مى شمرند، همین را خواهند آموخت و با پدر و مادر خودشان چنان خواهند بود.\r\nاگر مى خواهید فرزندان، هواى شما را داشته باشند، هواى پدر و مادر خود را داشته باشید!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nرابطه پرخورى و بیمارى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 12 الإمام علیّ علیه السلام قِـلَّةُ الأکْلِ یَمْنَعُ کَثـیرا مِنْ أَعـلالِ الجِسْمِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: کم خوردن، از بسیارى از بیماریهاى جسمى جلوگیرى مى کند.\r\n\r\n«پرخورى» ریشه بسیارى از بیماریهاست و «پرهیز»، اصلى ترین درمان خیلى از دردهاست. در روایات نیز چنین حکمتى بیان شده است.\r\nفرمان «روزه» نیز، اگر حکمتها و فلسفه هایى دارد، یکى هم سامان بخشى به وضعیت بدن و دستگاههاى تغذیه در درون و ساخت و سازهاى داخلى بدن است.\r\nالبته بشرطى که روزه گرفتن، نوعى آسایش و استراحت دادن به «جهاز هاضمه» باشد، نه آنکه با پرخوریهاى هنگام افطار و سحر، نه تنها استراحت را از معده بگیریم، بلکه بار آن را بیشتر و کار آن را اضافه تر سازیم!\r\n«روزه درمانى» نیز که در برخى معالجات به کار گرفته مى شود، به نوعى استفاده از همین نکته و حکمت است.\r\nحیف است «روزه» را که مى تواند «درمان کننده» باشد، با پرخوریهاى شامگاهى و سحرگاهى از خاصیت بیندازیم.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nقدر عافیت کسى داند که…\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 13 الإمام علیّ علیه السلام شَیْئانِ لایَعْرِفُ فَضْلَهُما إلاّ مَنْ فَقَدَهُما: ألشَّبابُ وَالعافِیةُ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: دوچیز است که فضیلت آن دو را نمى شناسد مگر کسى که آنها را از دست بدهد: جوانى و عافیت.\r\n\r\nالبته تنها «جوانى» و «عافیت» چنین نیست. هر نعمتى چنین است که تا هست، قدرش ناشناخته است و چون از دست رفت، قدرش معلوم مى شود؛ مثل: فراغت، قدرت، پدر و مادر، دوست خوب، فرصت آموختن، همسر و...\r\nولى دو نعمت یاد شده، گوهرهاى گرانبهاترى هستند، بى بدیل و دست نیافتنى.\r\nکدام سالخورده است که حسرت ایام جوانى و فراغت آن دوران را نداشته باشد؟\r\nکدام گرفتار و بیمار است که از دوران خوش آسایش و آرامش و تندرستى با اندوهى تلخ، یاد نکند؟\r\nبه گفته سعدى: «قدر عافیت کسى داند که به مصیبتى گرفتار آید.»\r\nاستفاده بهتر از فرصت جوانى و بهره ورى کامل از دوره نشاط و سلامتى و توانایى جسمى و آرامش و آسایش و امنیت اجتماعى، نشانه شناخت قدر و قیمت این دوگوهر است.\r\nقدر و ارزش نعمت ها را تادر اختیار ما هست، بشناسیم که فردا دیر است و بى ثمر!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nآب حلم بر آتش غضب\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 14 الإمام علیّ علیه السلام أَلْحِـلْمُ یُطْـفِئُ نارَ الغـَضَبِ وَالحِدَّةُ تُؤَجِّـجُ إِحْـراقَهُ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: بردبارى و حلم، آتش خشم را فرو مى نشاند و حدّت و تندى، سوزندگى آن را بر افروخته تر مى سازد.\r\n\r\nبى جهت نیست که غضب را به «شعله سرکش» و «آتش گدازان» تشبیه کرده اند.\r\nسوزندگى خشم، هم نسبت به خود فرد غضبناک است، هم نسبت به دیگرانى که مورد خشم قرار مى گیرند.\r\nچه بسـیار تصمیم ها و قضاوتها و برخوردهایى که از سر عصبانیت و غضب انجام مى گیرد و پیـامدهاى تلخ و زیانهاى جـبران نـاپذیر درپـى مى آورد.\r\nحلم ورزیدن و بردبارى نشان دادن مثل آبى است که آتش را خاموش مى سازد. برعکس، تندى و پرخاش و اعمال خشم آن شعله را مشتعلتر مى کند.\r\nگرچه «فرو خوردن خشم» و «کظم غیظ» که اصطلاح قرآنى آن است تلخ است، ولى میوه اش شیرین و نتیجه اش آرام بخش است.\r\nو... گرچه غضب را اعمال کردن، لذت موقت مى دهد و دل انسان خنک مى شود، اما پشیمانى پس از آن و حسرتهاى بعدى جبران ناپذیر است.\r\nخوشا آنان که با «آب حلم»، آتش غضب را فرو مى نشانند.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nگرفتـاران رنج ابدى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 15 الإمام علیّ علیه السلام أَلْحَقـُودُ مُعَـذَّبُ النَّـفْسِ مُتَضـاعِفُ الْهَمِّ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: انسان کیته توز، پیوسته روحش در عذاب واندوهش رو به افزایش است.\r\n\r\nبه همان اندازه که عفو و گذشت، روح انسان را آرامش و آسایش مى بخشد، کینه توزى و انتقام جویى موجب رنج درونى و عذاب روحى است.\r\nآنکه «عفو» مى کند، کار را پایان یافته مى داند و جان را رها و دل را فارغ؛ ولى کسى که حاضرنیست بگذرد، مایه رنج و ریشه غصه را در درون خود باقى مى گذارد، پیوسته در فکر انتقام و تقاص است و این فکر، او را در رنج نگه مى دارد.\r\nوقتى مى توان راحت زیست، چرا زندگى با اعمال شاقّه را بر خودمان تحمیل کنیم؟\r\nآنکه همان لحظه اول، خطاى دیگرى را مى بخشاید، از همان دم خود را آسوده ساخته و پرونده را بسته است.\r\nکینه توز، اگر نتواند انتقام بگیرد، غصه و اندوه خودخورى اش چند برابر مى شود.\r\nحقا که کینه توزان، گرفتار رنج ابدى اند.\r\nرهایى از این رنج هم به دست خودشان است... با «عفو».\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nتوفـیق خـدمت\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 16 الإمام علیّ علیه السلام إِنَّ حَوائِجَ النّاسِ إِلَیْکُمْ نِعْمَةٌ مِنَ اللّه ِ عَلَیکُمْ فَاغْتَنِمُوها. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: نیازهاى مردم به شما، نعمتى از سوى خداوند برشماست، پس آنها را غنیمت شمارید (و در رفع نیاز مردم بکوشید).\r\n\r\nتوفیق خدمتگزارى به مردم، نشانه ثمربخشى «نهال وجود» انسان است.\r\nگاهى نیز، خداى متعال، افراد را از این راه «آزمایش» مى کند، تا میزان شکرگزارى عملى آنان در مقابل «نعمت»، آشکار گردد.\r\nگاهى دست نعمت و رحمت الهى از آستین «بندگان خالص» بیرون مى آید.\r\nگاهى دیگران به یک «حرف» تو، به گوشه اى از «آبرو» و «اعتبار»تو، به بخشى از «علم» و «تخصص» تو، به ذره اى از گذشت و «ایثار» تو نیاز دارند.\r\nاگر برآورى، به قرب خدا مى رسى.\r\nاگر رد کنى، چه بسا از چشم عنایت الهى بیفتى و صلاحیت برخوردارى از «نعمت» را از دست بدهى و بعد، افسوس بخورى که چرا تا داشتم و مى توانستم، به «خدمت» دیگران نپرداختم؟!\r\nبرخوردارى و توانایى تو یک نعمت است، انتظار و درخواست دیگران نسبت به یارى تو، نعمتى دیگر است و «توفیق خدمت» به بندگان خدا، مکمل آن دو نعمت!\r\nو این تکمیل، به دست توست، مغتنم بشمار.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nجـواب «نمى‏دانـم»\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 17 الإمام علیّ علیه السلام لایَسْتَحْیِیَنَّ أَحَدٌ إِذا سُئِلَ عَمّا لایَعْلَمُ أَنْ یَقُولَ: «لاأَعْلَمُ». \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هرگاه از کسى سؤالى شد درباره چیزى که نمى داند، از گفتن «نمى دانم» خجالت نکشد (و بگوید: نمى دانم).\r\n\r\nکلید گنجینه دانشها، «سؤال» است.\r\nپرسیدن نیز، نشانه تواضع و دورى از تکبر و غرور است.\r\nنه انسان «داناى همه چیز» است، و نه بى نیاز از «پرسیدن»، پس باید آنچه را نمى دانیم بپرسیم و اگر از چیزى که نمى دانیم بپرسند، با شجاعت و فروتنى، بگوییم: «نمى دانم».\r\nکلمه اى که گفتن آن براى برخى بسیار «سنگین» است و حاضرند در برابر سؤال دیگران هزاران راست و دروغ و آسمان و ریسمان ببافند، ولى یک کلمه «نمى دانم» نگویند، چرا که مى ترسند به موقعیت آنان لطمه وارد شود، در حالى که به اشتباه انداختن مردم و جوابهاى حساب نشده و ناپخته، بدتر و زیان بارتر است.\r\nآنکه از گفتن «نمى دانم» شرم دارد، گرفتار نوعى احساس کاذب و فریب دهنده و غرور است، غرورى که گاهى با مغز، انسان را برزمین مى کوبد!\r\nوقتى همه چیز را نمى دانیم، چرا تلاش کنیم که خویشتن را داناى همه اسرار و صاحب نظر و مطلع از هر چیز بشناسانیم؟\r\nآیا این فریب «خود» و فریب «مردم» نیست؟\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nناگفتـنى‏ها\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 18 الإمام علیّ علیه السلام لا تَرُدَّ عَلَى النّاسِ کُلَّما حَدَّثُوکَ فَکَفى بِذلِکَ حُمْقا. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هر چه را مردم به تو گفتند، به مردم مگو و بر مگردان، که همین در نادانى و حماقت، کافى است!\r\n\r\n«شنیده»هایمان و «خوانده»ها بسیار است، ولى عاقلانه نیست که بلندگوى تکرار شنیده ها و خوانده ها باشیم، بى آنکه آنچه را «مى گویند» و مى نویسند، به محک بزنیم و بسنجیم و راست و دروغ و صلاح و فساد آن را ارزیابى کنیم.\r\nوقتى بازار «شایعه» داغ است، نقل حرف مردم «شایعه پراکنى» مى شود.\r\nوقتى عده اى نان دروغ مى خورند و کسب تهمت دارند، بازگویى آنچه در گوش ما مى خوانند و در اطرافمان مى پراکنند، گاهى مصداق «نشر اکاذیب» مى شود.\r\nگرچه «دل»، مى خواهد انسان هر چه را شنید، بگوید و از این راه براى خود وجهه و عنوانى کسب کند،\r\nولى «عقل»، فرمان درنگ و تأمل مى دهد. باید در پالایشگاه ذهن خود، مطالب و شنیده ها را پالایش کنیم، ناسالم ها را دور بریزیم و براى گفتنى ها معیار داشته باشیم.\r\nگاهى رسوایى و بى آبرویى و پشیمانى، محصول و فرایند همین گونه «نقلیات» و پراکندن «حرف مردم» است.\r\nراستى... اگر این روش، ابلهانه نیست، پس چیست؟\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nتـکریم خویشـاوندان\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 19 الإمام علیّ علیه السلام أَکْرِمْ عَشـیرَتَکَ فَاِنـَّهُمْ جـَناحُکَ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: خویشاوندان خود را گرامى بدار، چرا که آنان بال و پرِ تو هستند.\r\n\r\nهیچ کس، غربت و تنهایى و ناتوانى و بى کسى را دوست ندارد.\r\nهمه خواستار قدرت و موقعیت و نفوذ و اعتبارند. این بال و پر «پرواز» و بازوى «توانایى» براى انسان، اقوام و خویشاوندانند که بودنشان قوّت قلب مى آورد و حمایتشان دلگرم مى سازد.\r\nهر چه به تحکیم رابطه هاى فامیلى بپردازیم و «صله رحم» و رفت و آمد و حرمت نهادن و نیکى کردن و بال و پر دادن به یکدیگر در میان مجموعه یک خانواده و فامیل بیشتر باشد، اعتبار و قدرت و شوکت آنان افزوده مى شود.\r\nنیکى به بستگان، جاى دورى نمى رود.\r\nثمره احسان و اکرام نسبت به اقوام و عشیره، به خود انسان برمى گردد و آنان را بعنوان یک «پشتوانه» و «تکیه گاه» در هنگامه خطر و مواقع نیاز براى ما نگاه مى دارد.\r\nاگر از «خویشان»، خیربه همدیگر نرسد و همه بازوى یکدیگر نباشند، از بیگانگان و «اغیار» چه انتظارى است؟!...\r\nبال پرواز هم باشیم، نه قیچى بریدن و چیدن بال و پر!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nاحـترام از روى تـرس\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 20 الإمام علیّ علیه السلام شَرُّ النّاسِ مَنْ یَتـَّقیهِ النّاسُ مَخافَةَ شَرِّهِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: بدترین مردم کسى است که مردم، به خاطر ترس از شرارت و بدى او، پرهیز و احترامش کنند.\r\n\r\nاز دست و زبان بعضى، خیر مى بارد، برخى هم جز گزند و بدى چیزى به مردم نمى رسانند. آن کجا و این کجا؟\r\nگاهى براى این که مزاحم کسى نشوید، سراغشان نمى روید، یا به خاطر احترام، به او نزدیک نمى شوید.\r\nگاهى هم پروا و پرهیز و دورى و گریز، به جهت آن است که بیم دارید حرف تند، دشنام، بدى، آزار نسبت به شما داشته باشد، بارى بر دوشتان بگذارد، وقت و آرامش و آسایش شما را سلب کند و... از این گونه علل و عوامل، که همه «شر» محسوب مى گردد.\r\nمسأله دوجانبه و متقابل است.\r\nگاهى هم ممکن است همین آفات و صدمات، در برخورد و گفتار شما نسبت به دیگران باشد و آنان صلاح خویش را در این ببینند که کمتر دور و برشما پیدا شوند و به چشمتان نیایند و سلامت و عافیت را در گریز و پرهیز ببینند.\r\nتا مى توان حوزه اى از «جاذبه» پیرامون خود به وجود آورد، چرا سیم خاردار «دافعه» دور خود بکشیم؟!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nزکات توانـگرى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 21 الإمام علیّ علیه السلام زَکاةُ الیـَسارِ بِـرُّالْجِـیرانِ وَصِلَةُ الأَرْحـامِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: زکات توانگرى و تمکن، نیکى به همسایگان و پیوند با خویشاوندان اســت .\r\n\r\nنعمتهاى خدا، در عین حال که لطف او در حق بندگان است، گاهى هم وسیله «آزمایش» است.\r\nخداوند هر که را به چیزى مى آزماید، یکى را به مال و ثروت، یکى را به جمال و زیبایى، دیگرى را با قدرت و ریاست.\r\nپرداخت زکات، مایه افزایش «مال» مى گردد. این وعده تخّلف ناپذیر خداست.\r\nآیا همسایگانتان را مى شناسید؟ با آنان رفت و آمد و همدلى و همدردى دارید؟ آیا به اقوامتان سرکشى و رسیدگى مى کنید؟ مساعدت و احسان با آنان دارید؟\r\nخدا نکند که زندگى ماشینى و اشتغالات روزمره و گرفتارى هاى زندگى ماشینى، ما را چنان در دریاى «خود»مان غرق کند که «همسایه» و «خویشاوندان» را از یاد ببریم.\r\nاز ما اگر به همسایگان خیر و نیکى نرسد، «حق همسایگى» را ادا نکرده ایم.\r\nناسپاسى، موجب زوال نعمت الهى است.\r\nنکند با ادا نکردن حق و زکات «یسار» و «ثروتمندى»، زمینه ساز زوال گردیم و... گرفتار وبال!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nعــلامت خــطر!\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 22 الإمام علیّ علیه السلام عـَجِبْتُ لِمـَنْ یَحْتَمِى الطَّعامَ لأِذِیـَّتِهِ کَیْفَ لا یَحْتَمِى الذَّنْبَ لأَِلیمِ عـُقُوبَتِهِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: در شگفتم از کسى که از غذا(ى فاسد) به خاطر آزارش پرهیز مى کند، اما از «گناه» به خاطر عذاب دردناکش پرهیزى ندارد!\r\n\r\nروح هم بیمار و آلوده مى شود، همچون جسم.\r\nرنج بدن، از غذاى فاسد است و عذاب جان از گناهان.\r\nاگر «پرهـیز»، شـایسته و لازم است، از آنچه زیـان و خـطر بیشتر و جانکاه تر دارد، ضرورى تر است. رنج محدود و گذرا کجا و عذاب سخت و جـاوید کجا؟!\r\nگناه، دل را مى آلاید، جان را تیره مى سازد، شیطان را بر انسان مسلط مى کند، موجب نارضایى خدا و رسول است، پرونده اعمال را سیاه مى سازد، مایه رسوایى مى شود و دهها فرجام زشت دیگر، که از آثار «معصیت» است.\r\nآیا مایه شگفتى نیست که انسان از «آزار طعام» پرهیز و پروا داشته باشد، اما از «عقوبت عصیان» نترسد؟!\r\nزیان گناه، بسیار بیشتر از مفسده غذاى فاسد است، پس چرا بى پروایى و ناپرهیزى؟…\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nدوسـتیهاى پایـدار\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 23 الإمام علیّ علیه السلام مَوَدَّةُ ذَوِى الدّینِ بَطیئَةُ الاِنْقِطاعِ دائِمَةُ الثَّباتِ وَالبَقاءِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: دوستى دین داران،دیرگسسته مى شود وثبات وبقاى آن همیشگى است.\r\n\r\nگزینش دوست، اگر با «ملاک» و «معیار» باشد، به این زودى ها به جدایى کشیده نمى شود.\r\nاگر بناى دوستى بر «احساس»، «سودجویى» و «فرصت طلبى» استوار شده باشد، ناپایدار است. اما اگر معیار «دین» در کار باشد، به این زودى گسسته نمى شود.\r\nاگر دوستى مى کنید، با دینداران و خداترسان دوستى کنید، چرا که «عقیده دینى» و معتقدات مذهبى، انسان را وظیفه شناس و حق شناس بار مى آورد.\r\nبرعکس، پیوند مودت با آنان که تاروپود زندگى شان با رشته هاى دین و عقیده به مبدأ و معاد، انسجام و استوارى نیافته است، ناپایدار است و با تغییر وضع اقتصادى و شرایط روزگار، رابطه ها هم گسسته مى شود.\r\nدین، فرمان مى دهد که «حقوق برادرى» را مراعات کنیم،\r\nبا دوستان خویش با ایثار و مواسات و صداقت رفتار کنیم،\r\nاز بدزبانى و غیبت و تحقیر بپرهیزیم،\r\nبه اتکاى دوستى حقوق دوستان را زیرپا نگذاریم،\r\nآیا با مراعات این دستورها، دوستیها دیرپاتر نخواهد بود؟\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nتـدبیر و آینده نگرى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 24 الإمام علیّ علیه السلام ألتـَّدْبیرُ قَبْلَ الْعـَمَلِ یُؤمِنُ النـَّدَمَ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: تدبیر و آینده نگرى پیش از عمل، از پشیمانى ایمن مى سازد.\r\n\r\n«عاقل آن است که اندیشه کند پایان را».\r\nبرنامه ریزى، محاسبه، آینده نگرى و سنجش عواقب و پیامدها، از عوامل موفقیت انسان است.\r\nهر کارى بازتابى دارد و هر عملى عکس العملى.\r\n«تدبیر» آن است که پیش از هر اقدام، نسبت به ضرورت آن، شیوه عمل، آثار و نتایجش فکر شود.\r\nخیلى از ندامتها، محصول نسنجیده کارکردن است. در انتخاب شغل، در گزینش دوست و شریک و همسر، در سرمایه گذارى در یک طرح اقتصادى، آنچه از حسرت و پشیمانى جلوگیرى مى کند، محاسبه همه جوانب و تصمیم درست و سنجیده و عاقلانه است.\r\nتنظیم «دخل و خرج» و ایجاد موازنه بین درآمد و مخارج نیز، نمونه اى از تدبیر در معیشت است.\r\nکارهاى بى حساب و نقشه و اقدامهاى عجولانه و بدون عاقبت اندیشى به ندامت مى انجامد.\r\nآنچه جلوى «اى کاش»هاى بعدى را مى گیرد و مانع شکل گیرى نطفه حسرت و افسوس مى شود، «مآل اندیشى» و دورنگرى و غلبه بر شتابزدگى و عجله است.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nبیـم عقـوبت\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 25 الإمام علیّ علیه السلام مَنْ خافَ العِقـابَ إِنْصـَرَفَ عَنِ السَّیـِّئاتِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هر کس از عقاب و کیفر بترسد، از گناهان دورى مى کند.\r\n\r\nاز مهمترین عوامل بازدارنده از «گناه»، نیروى ایمان و ترس از «عذاب الهى» است.\r\nآن که گناه مى کند، یا به «معاد» و «حساب آخرت»، عقیده و باور ندارد، یا از این مسأله مهم «غفلت» دارد.\r\nتقویت «ایمان مذهبى» استوارترین سددفاعى در مبارزه با فساد و تهاجم فرهنگى و گرایش به آلودگیهاى اخلاقى است. کارى که از «باور» مى آید، از «دانش» ساخته نیست.\r\nاز اصول مهم دعوتهاى همه انبیا، توجه دادن به «روز حساب» و «روز عقاب» است و این که مردم در آخرت، پاسخگوى عملکردهاى دنیوى خویشند. هر کس «ذره»اى نیک و بد کند، در آخرت به جزاى آن خواهد رسید.\r\nاجراى حدود و قصاص در جامعه اسلامى از همین رو «برکات بیشمار» دارد و جرائم و جنایات را ریشه کن مى کند.\r\nترس از کیفر در دنیا و بیم از عذاب در آخرت! این است عامل برچیده شدن مفاسد و آلودگیها.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nعیـنک واقـع‏بینى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 26 الإمام علیّ علیه السلام مَنْ أَبْصـَرَ زَلَّتـَهُ صَغُرَتُ عِنْدَهُ زَلَّةُ غـَیْرِهِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هر کس لغزش خود را ببیند، لغزش دیگران در نظر او کوچک جلوه خواهد کرد.\r\n\r\nبعضى ها به عیبجویى از دیگران عادت دارند.\r\nذره بین نهادن و عیوب و لغزشهاى دیگران را دیدن و بازگو کردن و بزرگ کردن، کار کسانى است که از عیوب خویش بى خبرند. و خود را بى نقص مى پندارند.\r\nغرور و غفلت، سبب مى شود انسان خود را «بى عیب و نقص» ببیند.\r\nلغزشهاى خود ما، کمتر از دیگران نیست.\r\nپس چرا این همه در جلد این و آن افتادن و خطاهاى دیگران را نقل مجالس کردن و به غیبت این و آن پرداختن؟ مگر خودمان از همان گونه عیوب و لغزشها مصون و مُبرّاییم؟\r\nاگر به دیگران با دو چشم مى نگریم، به خودمان و خطاها و لغزشهایمان با چهار چشم بنگریم.\r\nآنگاه خواهیم دید که لغزش دیگران، آن قدر هم بزرگ و در بوق کردنى نیست.\r\nچون ما هم مثل آنان گرفتار لغزشیم، پس چرا غرور؟!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nبـردگى شــهوت\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 27 الإمام علیّ علیه السلام مَغْلُوبُ الشـَّهْوَةِ أَذَلُّ مِن مـَمْلوکِ الرِّقِّ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: مغـلوب شـهوت، ذلیل تر از برده زرخـرید است.\r\n\r\nشهوت، تنها «شهوت جنسى» نیست.\r\nهر نوع خواسته هاى نفسانى و امیال و غرایز که در وجود ماست، نوعى «شهوت» است. خواسته هایى دارد و در پى «اشباع» شدن و «ارضاء» است.\r\nکسى که نتواند بر خواسته هاى نفس و تمایلات دل خویش «مهار» بزند، بلکه مغلوب و محکوم آن غریزه شود، به ذلت و خوارى مى افتد.\r\nمغلوب شهوت جنسى شدن، آدمى را به حرام مى افکند و رسوا مى سازد.\r\nمغلوب شهوت مالى، انسان را گرفتار حرامخوارى و ثروت اندوزى و قارون صفتى مى کند.\r\nمغلوب شهوت جاه و مقام، انسان را براى رسیدن به آنچه «ندارد»، یا نگهداشتن آنچه «دارد»، به هر تباهى، رذالت، خفّت و ننگ وامى دارد و او را برده اى رام مى سازد.\r\nبردگى نفس و غلامى شهوت، بسیار فاجعه بارتر از حقارت برده اى است که خرید و فروش مى شود و نزد این و آن به خدمت و بیگارى مى پردازد.\r\nسربلند و آقا کسى است که «برده شهوت» نباشد.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nرابـطه فقر و اسـراف\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 28 الإمام علیّ علیه السلام سَـبَبُ الْفَـقْرِ الإِسْـرافُ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: اسراف، عامل تنگدستى است.\r\n\r\nهمیشه «نداشتن»، فقر نیست،\r\nگاهى بد استفاده کردن از «داشته ها» و بد عمل کردن «دارایان» نیز به فقر و تنگدستى مى انجامد.\r\n«اسراف»، یکى از همین «بدعمل کردن ها» در رابطه با مال است.\r\nاگر قناعت، سرمایه اى پایان ناپذیر است،\r\nاگر «تقدیر» و برنامه ریزى، نشانه خردمـندى و توازن در معیشت اسـت، ولخرجى هاى بى حساب و اسراف در هـزینه نیز «سرمایه» را مى خورد و افراد متمـکن را خاک نشین مى سازد.\r\nوقتى در مصرف میوه و نان، اسرافکارى شود، گرانى و کمیابى در پى آن است.\r\nولخرجى بیهوده تنها به خوراک هم مربوط نیست، در لباس و کفش و دکور خانه و وسیله سوارى و تشریفات مهمانى و تجملات عروسى و وسایل خانه و سوخت و لوازم مصرفى روزانه و... وقتى بیش از حد نیاز و لزوم، تهیه یا مصرف شود، آن کاستیها و خلأها به صورت «فقر» و کمبود جلوه مى کنند.\r\nاگر اسراف، فقرآور است، قناعت هم فقرزداست:\r\n«قناعت، توانگر کند مرد را…»\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nپـاسخى به نام سـکوت\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 29 الإمام علیّ علیه السلام رُبَّ کَلامٍ جَـوابُهُ السُّـکُوتُ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: چه بسا سخنى که پاسخ آن، «سکوت» است!\r\n\r\nبسیارى از فتنه ها، از «زبان» سرچشمه مى گیرند.\r\nکار مهم زبان هم «حرف زدن» است.\r\nبسیارى از حرفها، غیر ضرورى و گاهى هم مفسده انگیزند. پس «چاره»، در سکوت و دم فرو بستن و کم سخن گفتن و هر سخنى را پاسخ نگفتن و پرهیز از جدال کلامى است و مناقشات لفظى.\r\nوقتى سخنى ابلهانه و جاهلانه است، بهترین پاسخ مناسب آن «خاموشى» است.\r\nآنجا هم که جواب دادن به یک حرف، فتنه و فساد به بار مى آورد، مناسب ترین جواب «سکوت » است.\r\nبزرگان گفته اند که: اگر سخن، نقره است، سکوت، «طلا» ست و این اشاره به ارزش سکوت معنى دار و بجا و مصلحت اندیشانه است که به سود فرد و جامعه است.\r\nشاید براى بعضى ها، بهترین عبادت و خدمت به جامعه و خلق خدا، همان «سکوت» باشد، تا نه اختلافى پدید آید، نه به منازعه اى دامن زده شود و نه آتش دشمنى و جبهه گیرى شعله ورتر گردد.\r\nجان به فداى آن سکوت هایى که آتش فتنه ها را فرو مى نشاند!...\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nمشـغولیت و مسـؤولیت\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 30 الإمام علیّ علیه السلام کُنْ مَشْغـُولاً بِمـا أَنـْتَ عـَنْهُ مَسـْؤُولٌ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: به کارى مشـغول باش که از آن سؤال خواهى شد.\r\n\r\nکار و اشتغال، «وقت» انسان را پر مى کند.\r\nاگر کار مهمترى پیش آید، با «کمبود وقت» مواجه مى شویم، چون فرصتها را، صرف کارى کرده ایم که اگر هم «مهم» بوده، «مهم تر» نبوده است.\r\nپس اهم و مهم کردن کارها و اولویت بندى امور، هم جلوى پشیمانى هاى بعدى را مى گیرد و هم «نیرو»، «فرصت»، «امکانات» و «جوانى»، صرف کارى مى شود که بهتر و لازم تر است.\r\nاگر فردا، درباره چیزهایى مورد سؤال قرار بگیریم که به آنها نیندیشیده و نپرداخته ایم، چه خواهیم کرد؟\r\nیا اگر آنچه را مهم پنداشته ایم، فردا معلوم شود که چندان اهمیت و ارزشى نداشته که خودمان و عمرمان و فکر و تلاشمان را خرج آن کرده ایم، آن وقت چه؟... قطعا حسرت و افسوس خواهیم خورد.\r\nاین که «عمر و جوانى» را در کجا خرج کرده ایم، از کجا «پول» درآورده ایم و در چه راهى مصرف کرده ایم، اینکه رفتارمان با «پدر و مادر» چگونه بوده است، به قول و قرارهایمان تا چه حد وفا کرده ایم و ذهن انسان هاى متعهّد را مشغول مى سازد.\r\nاینها از جمله امورى اند که نسبت به آنها مسؤولیم و در قیامت هم از آنها «سؤال» خواهد شد.\r\nآیا «مشغولیت» ما در ارتباط با «مسؤولیت» ماست؟!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nبهـترین مشـاوران\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 31 الإمام علیّ علیه السلام خـَیْرُ مَنْ شـاوَرْتَ: ذَوُوالنـُّهى وَالْعِلْمِ وَأُولُوالتـَّجارِبِ وَالْحَزْمِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: بهترین کسانى که با آنان مشورت مى کنى، صاحبان خرد و دانش و تجارب و دوراندیشى اند.\r\n\r\nمهمتر از اصل «مشورت»، شناختن و یافتن مشاوران خوب و شایسته است. ولى این «خوبى» و «شایستگى» در مشاور، چیست؟ و معیار آن کدام است؟\r\nانگیزه رایزنى و مشورت، بهره گیرى از دانش و تجربه و خرد دیگران است.\r\nآنچه ما را از خطا و بیراهه و لغزش مصون مى دارد، افزودن دانسته ها و تجربه هاى دیگران به دانش و فهم و تجارب خویش است.\r\nآنکه در کارها و نظرها و تصمیم ها، اهل «حزم»، «آینده نگرى» و «مآل اندیشى» نیست، نمى تواند براى ما «مشاورى خوب» باشد و ما را به صواب برساند.\r\n«خردمندى»، مانع تصمیمهاى عجولانه مى شود.\r\n«تجربه»، بالاتر از علم است و «حزم» هم ما را از پشیمانى هاى ناشى از شتاب و هوس و نقداندیشى مصون مى دارد.\r\nاین است که نباید از هر کس نظر خواست و به نظر مشورتى هر فردى عمل کرد.\r\nچهار معیار در مشاور خوب، عبارتند از:\r\nبرخوردارى از «علم»، «خرد»، «تجربه» و «حزم»!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nفرصـت محـاسبه\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 32 الإمام علیّ علیه السلام ثـَمَرَةُ الُْمحـاسَبَةِ صَـلاحُ النـَّفْسِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: ثمره «محاسبه»، اصلاح شدن نفس است.\r\n\r\nهیچ خردمندى راضى به خسران و زیان در «معامله» نمى شود.\r\nلیکن، شناخت «سود» و «زیان» مهم است.\r\nچه بسیارند کسانى که «نفع» و «ضرر» را به جاى هم اشتباه مى گیرند و گاهى عمرى خسارت مى برند، اما خود را برنده مى پندارند. چه خوب است که دفترچه «محاسبه نفس» افتتاح کنیم.\r\nبرنامه اخلاقى و تربیتى «محاسبه»، براى آن است که انسان به سود و زیان عمر خویش بنگرد و سرمایه عمر را که خرج مى کند بازدهى هم برایش داشته باشد.\r\nکسى مى تواند مـدعى «خودسازى» باشد که خودشـناسى هم داشته باشـد.\r\nشگفتا!... انسان براى مقدارى سرمایه مادى و سرمایه گذارى تجارى و سپرده بانکى کلى حساب و کتاب و دفتر جزء و کل و... دارد، اما سرمایه هاى خویش را بى ملاحظه برباد مى دهد و خسران هاى روحى را خسارت به حساب نمى آورد.\r\nنتیجه محاسبه خویش، اصلاح خود است.\r\nروزى چند دقیقه، از خودتان حساب مى کشید؟…\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nعبــرت‏ها\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 33 الإمام علیّ علیه السلام ما أَکْثـَرَ الْعِبـَرُ وَ أَقَلَّ الإِعْتِبـارُ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: وسایل عبرت گرفتن چه بسیارند، اما عبرت گرفتن چه اندک است!\r\n\r\nشکست هایى که براى عده اى پیش مى آیند، مى توانند براى دیگران درس پیروزى داشته باشند.\r\nناکامى هاى برخى برنامه ها، مى توانند «برنامه ریزان» را به تغییر شیوه وادارند، تا در کارها موفق شوند و به «اهداف» برسند.\r\nمرگ و میرهاى هر روزه، مى توانند براى ما «مایه بیدارى» و «سرمایه تنبّه» شوند.\r\nدیدن صحنه هاى تصادف، به رانندگان درس احتیاط مى دهد و فرجام شوم معتادان براى اهل هوس، «آیینه عبرت» است و رسوایى اهل معصیت، براى دیگران یک موعظه است.\r\nهمه اینها درست، ولى وقتى که «چشم عبرت بین» باز و تصمیم بر «پند آموختن» در کار باشد!\r\nدوروبر خود ما و همین عمر اندک مان، کلى «عبرت» براى ما ارائه مى دهد. ولى آنجا که «دیده عبرت بین» را بسته باشیم و خود را به آن کوچه بزنیم، از این همه عبرت ها چه اعتبار؟\r\nدواى دردها موجود است، اما اگر از آنها استفاده نکنیم، درمانى هم در کار نیست.\r\nرانندگى در جاده اى هم که پر از «علایم رانندگى» و تابلوهاى هشدار دهنـده است، اگر راننـده نخواهد به آنها توجه کند همان خـطرها را دارد.\r\nمایه عبرت فراوان است، ولى آنچه کم داریم، «پندآموزى» و «عبرت گرفتن» است.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nحـق شـناسى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 34 الإمام علیّ علیه السلام أَکْرِمْ ضـَیْفَکَ وَإِنْ کانَ حـَقیرًا وَقُمْ مِنْ مَجْلِسِکَ ِلأَبیکَ و مُعَلِّمِکَ وَ إِنْ کُنْتَ أَمیرا. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: مهمان خود را اکرام کن، هر چند «حقیر» باشد، و در مقابل پدر و معلم خود به ادب برخیز، هر چند «امیر»باشى!\r\n\r\nرعایت «ادب»، در مقابل مهمان و معلم و پدر، هر چند هر کدام جلوه اى خاص دارد، اما در هر سه مورد نشانه «انسانیت» است.\r\nنه «مهمان دارى» باید سبب کبر و عجب و غرور گردد و میزبان را به تفاخر و مباهات بکشد،\r\nنه «فرمان روایى» باید انسان را از مراعات وظیفه تواضع و خاکسارى نسبت به «پدر» و «معلم» غافل سازد.\r\nاکرام و احترام نسبت به مهمان، یک وظیفه و ادب است، هر چند که از نظر مال، مقام، موقعیت، سن و سال، کوچک و حقیر باشد و مهمان بزرگتر و با جلال تر.\r\nبه پاى پدر و معلم از جا برخاستن نیز، نشانه دیگرى از «تواضع» و حق شناسى است. هر چند که این فرزند یا شاگرد، به مقام امارت و زمامدارى رسیده باشد.\r\nوقتى «امیر» باشى و پدر و معلم را از یاد نبرى،\r\nو آنگاه که مهمانت «حقیر» باشد و بازهم اداى حق کنى و احترام و اکرام را ترک نکنى، به کمال رسیده اى.\r\nاینها، دلیل عظمت روح، خودساختگى معنوى، رهایى از غرور دنیا، شناختن حق و اداى حق است.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nکـمال همنشـین\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 35 الإمام علیّ علیه السلام خـَیْرُ الإِخـتِیارِ صُحْبَةُ الأَخـیارِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: بهترین گزینش، همنشینى با نیکان است.\r\n\r\nهیچ کس نیست که از مصاحبت و معاشرت و همدمى، «اثر» نپذیرد،\r\nچه اثر نیک و شایسته، چه اثر منفى و ناپسند.\r\nانسان همانطور که «تأثیرگذار» است، «تأثیرپذیر» نیز مى باشد، در همه سطوح» و در همه زمینه ها.\r\nبا این حساب، باید در دوستان و معاشران به «بهْ گزینى» پرداخت و با نیکان و اخیار همنشینى کرد.\r\nاین مصاحبتها، خواسته و ناخواسته، در فکر و اخلاق و عمل انسان تأثیر مى گذارد.\r\nباد و نسیم، اگر از مزبله ها، مردابها، لجنزارها و مردارهاى عفن بگذرد، بوى گند و تعفن با خود مى آورد و اگر بر بوستان و گلزار عبور کند، عطرِ دل انگیز با خود مى آورد.\r\nمهم آن است که باد، همنشین چه منطقه اى باشد و نسیم، از کدام کوى و دیار بگذرد!\r\nدقت در دوستان خود و دوستان و معاشران فرزندانمان، تضمین کننده سلامت اخلاق و روان و اندیشه آنان است و بى دقتى، پشیمانى به بار مى آورد.\r\nاطمینان به این که ما یا فرزندانمان ضربه ناپذیریم، نوعى غرور و غفلت جاهلانه است.\r\nهمنشین هایمان را دست کم نگیریم!... .\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nخـودپسندان تـنها\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 36 الإمام علیّ علیه السلام لا وَحْشَةَ أَوْحـَشُ مِنَ العـُجْبِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هیچ وحشت و تنهایى، وحشت آورتر از خودپسندى نیست!\r\n\r\nوحشت و ترس، جایى است که انسان همدمى نداشته باشد.\r\nداشتن «انیس» و «همدم»، مایه قوت قلب و جرأت و امیدوارى است.\r\n«خودپسندى»، زمینه حضور دیگران را در قلمرو زندگى انسان از بین مى برد.\r\nخودخواه، فقط خود را قبول دارد.\r\nخود پسند، فقط خویشتن را انسان مى شمارد.\r\nشما نیز، از کسى که چنین خصلتى دارد گریزانید و از او خوشتان نمى آید.\r\nنتیجه آنکه: انسانهاى گرفتار عجب و خودپسندى، نه روحیه انس گرفتن و دوست شدن و صمیمیت با دیگران را دارند، و نه دیگران به خاطر این صفت ناپسند، مایل به دوستى با آنانند. پس ایشان تنها و بى همدم مى مانند.\r\nخودپسند، در کنار دیگران هم که باشد، چون همدمى ندارد، تنهاست و این تنهایى چه وحشت انگیز و جان فرساست!\r\nرهایى از این روحیه شوم، رشته محبتهاى دیگران را نسبت به انسان استوارتر مى سازد.\r\nقبول داشتن دیگران و حرمت نهادن و احترام کردن، براى انسان «همدم» و «مونس» مى آفریند!\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nاصــلاح خـویش\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 37 الإمام علیّ علیه السلام أَعْجَزُ النّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنْ إِصْلاحِ نَفْسِهِ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: ناتوان ترین مردم کسى است که از اصلاح نفس خویش و خودسازى عاجز باشد.\r\n\r\n«اصلاح نفس» یعنى ایجاد این دگرگونى و تبدیل «رذایل» به فضایل و جایگزین ساختن خوبیها و محاسن به جاى بدیها و معایب و کاشتن گُل و زدودن خار.\r\n«اصلاح نفس» به یک معنى راحت تر و عملى تر از اصلاح دیگران است، چرا که انسان هم به خلق و خوى و روحیات و زمینه هاى روحى خود آشناتر و هم براى انجام کارهایى در مسیر این اصلاح، برخود مسلط تر است تا بر دیگران.\r\nاگر دیگران از ما «حرف شنوى» نداشته باشند، خودمان که مى توانیم به دانسته ها و صلاحدیدهایمان عمل کنیم و مطیع عقل و وجدان و باورهاى مکتبى خود باشیم.\r\nاگر دیگران را نشناسیم، خود را که خوب مى شناسیم.\r\nپس، کسى که نتواند به اصلاح خویش بپردازد، ناتوان ترین مردم است، چون زمینه هاى این تغییرات بهینه در خود او فراهم تر است تا دیگران.\r\nآنان که شعار «اصلاح جامعه» را مى دهند، خوب است گامى هم در مسیر «خودسازى» خود بردارند و «اصلاح خود» را مقدمه «اصلاح دیگران» قرار دهند.\r\nاصلاح را از خود شروع کنیم.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nشـناخت دوست و دشمن\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 38 الإمام علیّ علیه السلام عِنْدَ زَوالِ القُدْرَةِ یَتَبَیـَّنُ الصَّدیقُ مِنَ العَدُوِّ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: هنگام از دست رفتن قدرت، دوست از دشمن آشکار مى شود.\r\n\r\nفراز و نشیب حوادث، خیلى چیزها را روشن مى سازد، از جمله «دوست» و «دشمن» را.\r\nکسانى دوستان و همراهان دوره خوشى و رفاه اند. پاى سختى و گرفتارى که پیش آید، پاى خود را به عقب مى کشند و خود را به بى خبرى و بیگانگى مى زنند.\r\nعده اى یاران روزگار ثروت و مکنت اند. همین که فقر و پریشانحالى چهره نمود، چهره آنان پنهان مى شود.\r\nبعضى هم دوستى شان تنها در زمان قدرت و حکومت انسان است. وقتى دوره برکنارى و معزولى پیش آید، آنان هم خود را کنار مى کشند و حتى حالى هم نمى پرسند.\r\nگاهى بروز مشکلات براى انسان خیر و برکت دارد. یکى از برکاتش «شناخت افراد» است، تا بى جهت به کسى دل نبندد که دلبسته او نیست و مودت خویش را نثار کسى نکند که شایستگى محبت و دوستى و فداکارى ندارد.\r\nافراد را باید آزمود، آنگاه به دوستى برگزید.\r\nدوستى هم که امتحانش را داده است، نباید به سادگى از کف داد.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n \r\n\r\nزکات زیــبایى\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 39 الإمام علیّ علیه السلام زَکاةُ الجـَمالِ العِفـافُ. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: زکات جمال و زیبایى، عفاف و پاکدامنى است.\r\n\r\nهر نعمتى، اگر درست و در مسیر خواسته صاحب نعمت و دهنده نعمت به کار گرفته نشود، به مایه دردسر تبدیل مى شود.\r\nزیبایى و جمال، نعمتى خداداد است.\r\nعفاف و پاکدامنى و پرهیز از گناه هم، شکرانه و زکات این نعمت به شمار مى رود.\r\nچه بسیار آنان که اسیر «چاه زیبایى» خویش اند.\r\nو چه بسیار، گرفتاران «کمند جمال» و «بند زیبارویى».\r\nاگر کسى به خاطر زیبایى رخسار و دلفریبى چهره و اندام، به گناه افتد یا دیگران را به گناه اندازد، حق این نعمت را ادا نکرده است.\r\n«عفاف»، خویشتن دارى در برابر هوسها، جاذبه ها، دلفریبى ها و وسوسه هاى نفس اماره است.\r\nجمال، هرگز مجوز ارتکاب گناه و افتادن به دام و دامن آلودگى و افکندن دیگران به ورطه فساد نیست.\r\nحضرت یوسف علیه السلام زیبا بود، اما عفاف ورزید و به آن مقام رسید.\r\nو خیلى زیبارویان دیگر در تاریخ، که هم «جمال» داشتند، هم «عفاف»!\r\nهرگز مباد که نعمت، براى ما نقمت گردد!...\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\nداد و ستد با زمـان\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n 40 الإمام علیّ علیه السلام إِنَّ اللَّیلَ وَالنـَّهارَ یَعْمـَلانِ فیـکَ فَاعْمَلْ فیهِما وَ یَأخُذانِ مِنْکَ فَخُذْ مِنْهُما. \r\n\r\n\r\n\r\nامام عـلى علیه السلام فرمود: شب و روز در تو عمل مى کنند، تو هم در شب و روز عمل کن، و از تو مى گیرند، پس تو هم از آنها بگیر.\r\n\r\nگذشت زمان، دنیا را کهنه، عمرها را کوتاه و انسانها را پیر مى کند.\r\nهر کس به نوعى مشمول «مرور زمان» و تأثیراتِ گذشتِ عمر و سپرى شدن شب و روز است.\r\nدر واقع، ما به نوعى در حال دادوستد با «زمان» هستیم.\r\nزمان، پیوسته عمر و فرصت و جوانى و شادابى و قواى جسمى را از ما مى گیرد. ولى چه مى دهد؟\r\nدریغ است که ما «عمر» بدهیم، ولى «سعادت» نگیریم!\r\n«جوانى» را بدهیم، ولى دانش و تجربه نیندوزیم.\r\nقواى جسمى و توانایى هاى فکرى و بدنى ما صرف شود، ولى براى آتیه خویش، کامیابى را ذخیره نسازیم.\r\nما، پیوسته رو به کاهشیم، مثل شمعى که مى سوزد، مثل یخى که آب مى شود، مثل آبى که به زمین فرو مى رود یا تبخیر مى گردد.\r\nاین، کار و عمل و تأثیرگذارى شب و روز درماست.\r\nما چه تأثیرى در شب و روز و زمان مى گذاریم؟\r\nآیا آنچه روزگار از ما مى گیرد، در مقابل ما هم چیزى مى گیریم؟","content_html":"

مـقــدمـه<\/a><\/h1>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

بسم اللّه الرحمن الرحیم <\/span><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

تشنگى دل و جان ما را معارف اهل بیت علیهم السلام سیراب مى کند.
\nگنجینه پایان ناپذیر کلمات ائمّه، از سرمایه هاى عظیم و ماندگارى است که به همّت عالمان بزرگ و راویان گوهرشناس، ثبت و ضبط و ذخیره سازى شده است و ما اینک پس از قرنها که از دوران آن اولیاى الهى مى گذرد، توفیق بهره بردن از آن را داریم.
\nدر این میان، سخنان امیر بیان و خورشید حکمت و هدایت و پیشواى عدالت، حضرت على امیرمؤمنان علیه السلام از درخشندگى و بلاغت و جلوه خاصّى برخوردار است و بسیارى از بزرگان دانش و ادب، در طول این چهارده قرن، از چشمه زلال «حکمتهاى علوى» سیراب شده اند و به انتقال آن جرعه هاى جان بخش به کام تشنگان معارف پرداخته اند.
\nسخنان امام على علیه السلام آن چنان عمیق، زیبا، کاربردى و فصیح است که چشم دل را مبهوت مى سازد. گویا آن حضرت، ناظر به همه ادوار و به تناسب همه مخاطبان و دردها و نیازها، راه حل و درمان ارائه فرموده است. از این رو کلمات حضرتش دلنشین و روح پرور و مایه عبرت و سرمشق زندگى است.
\nبارى... آنچه پیش رو دارید، قطره اى از آن اقیانوس بى کران است. گهرهایى برگرفته از کلمات قصار آن پیشواى جاودانه، از کتاب «غررالحکم» است که با ترجمه و توضیحى مختصر، تقدیم مى شود. دسته گلى است معطّر، از بوستان باطراوت و همیشه سرسبز و خوشبوى معارف علوى.
\nسعى شده است کلماتى برگزیده شود که بیشتر حالت کاربردى و نقش آفرینى در رفتار روزمرّه و صحنه هاى زندگیمان داشته باشد، با توضیحاتى روان و خودمانى، که بیشتر و بهتر بتواند با مخاطبان و خوانندگان، رابطه برقرار سازد.
\nباشد که فروغ کلام مولا، زوایاى تاریک زندگى ها و دلهایمان را روشن سازد و در سایه سار رهنمودهاى حضرتش، «راه» را روشن تر ببینیم و «هدف» زندگى را از یاد نبریم... چنین باد.
\nجواد محدّثى<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

گزینـش دوسـت<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 1<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَلصّاحِبُ کَالرُّقْعَةِ فِى الثَّوبِ فَاتَّخِذْهُ مُشاکِلاً. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> همنشین و دوسـت، همانند وصله در لباس است، پس آن را همشکل برگزین.<\/p>\n\n

در این که هزار دوست کم است و یک دشمن بسیار، حرفى نیست.
\nدر این هم که انتخاب دوست، هنر است و هنر بزرگتر، نگهداشتن دوست است، سخنى نیست.
\nمهمتر از همه، داشتن «معیار» در انتخاب دوست است. نیازى به توضیح نیست که همنشینى، تا چه حد در افکار و رفتار انسان مؤثر است. گاهى صالحترین افراد، قربانى معاشرت با دوستان ناباب مى شوند. گاهى هم انسانهاى خطاکار و آلوده، در اثر همجوارى با افرادى خودساخته و پاک، از عطر دلاویز صداقت و پاکى و دیندارى آنان، معطر مى شوند و راهى نو در پیش مى گیرند.
\nبه تعبیر مولایمان حضرت على علیه السلام، گزینش دوست، مثل وصله زدن بر جامه اى است که پاره شده است. عاقلانه آن است که وصله را از جنس و نوع و رنگ پارچه اى انتخاب کنیم که به هم بخورند و ترکیب ناهماهنگى پدید نیاورند طبق فرهنگ «کبوتر با کبوتر باز با باز»، زیبنده دوستى با یک مسلمان متعهّد، کسى است که شایستگى اخلاقى و پاکى و عفاف داشته باشد.
\nدوستانى انتخاب کنید که با فکر و فرهنگ و باورهاى دینى و سنتهاى ارزشمند مکتبى و ملى شما متناسب باشد، وگرنه چهره زندگى و اخلاق اجتماعى شما زشت و ناهماهنگ خواهد شد.
\nکسى که به ایمان و اخلاق و تعهد شما آسیب برساند، «وصله ناجور» بر اندام شماست.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

رعـایت اولـویـّت‏ها<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 2<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> مَنِ اشْتَـغَلَ بِغَیْرِالْمُهِمِّ ضَیَّعَ الأَهـَمَّ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هر کس به کار غیر مهم بپردازد، کار مهم تر را تباه ساخته است!<\/p>\n\n

از ضرورى ترین کارها در یک «زندگى موفق» برنامه ریزى و اولویت بندى در کارهاست.
\nبه هر چیزى به اندازه اهمیت و ضرورتش باید بها داد و وقت صرف آن کرد.
\nهمه کارها در یک درجه از اهمیت نیستند.
\nکارِ لازم داریـم و لازمـتر، مفید داریم و مفـیدتر. در یک مرحله بـاید این اولویتها را شـناخت، در گام دوم بـاید طبـق آن، برنـامه ریزى و عـمل کــرد.
\nاین یکى از شیوه ها و نکات «مدیریت» است که انسانرا در رسیدن به هدف و بهره گیرى از امکانات موفق تر مى سازد.
\nراستى... به چه کارى مشغولیم؟
\nآیا کارهاى مهمترى هست که زمین مانده باشد؟ اگر وقت خود را صرف کارهاى کم اهمیت یا غیر ضرورى یا لغو بکنیم، در آینده حسرت این غفلت ها را خواهیم خورد و آنگاه دیگر فرصت تدارک و جبران هم برایمان نخواهد بود.
\n«اَهمّ» و «مُهم» کردن در امور و برنامه ریزى، شرط کامیابى است در غیر این صورت، آنچه باید انجام دهیم، زمین مى ماند و کارهاى کم اهمّیت سرمایه و وقت و عمر ما را مى خورد!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

آزادِ اسیر، برده آزاد<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 3<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَلْعَبْدُ حُرٌّ ما قَنَعَ، أَلْحُرُّ عَبْدٌ ماطَمَعَ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> بنده اگر قناعت کند، «آزاد» است، آزاد، اگر طمع داشته باشد «برده» است!<\/p>\n\n

گاهى بندها و رشته هاى درونى، انسان را به قید مى کشد و برده مى سازد. بردگان لوکس، اتوکشیده، درس خوانده و پولدار زیادى را مى توان در جامعه دید.
\nآنچه انسان را «آزاد» مى سازد، رهایى از دام حرص و کمند دست و پاگیر آز است.
\nاگر کسى از «گنج قناعت» برخوردار باشد و دست طمع پیش این و آن دراز نکند، حتى اگر غلام و برده هم باشد،عزیز است و ریشه عزتش همان آزادگى از قید طمع و افزون خواهى است.
\nولى... آزمندان، در عین توانگرى و تمکن، همچنان چشمشان به دست این و آن است و همین حرص و طمع، آنان را به «ذلت بردگى» مى کشد.
\nگرفتاران طمع، یا براى حفظ آنچه «دارند»، یا براى رسیدن به آنچه «ندارند»، گاهى نوکر صفت مى شوند و تملّق و چاپلوسى مى کنند و به حقارت هاى ننگ آورى تن مى دهند.
\nگزاف نیست سخن مولا، که انسان قانع، «آزاد» است و اهل طمع، «برده» است.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

کم‏گویى و گزیده گویى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 4<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> مَنْ عَلِمَ أَنَّهُ مُؤاخَذٌ بِقَولِهِ فَلْیُقَصِّرْ فِى المَقالِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هر کس بداند که نسبت به سخن گفتنش هم مورد باز خواست قرار خواهد گرفت، پس سخن را کوتاه کند.<\/p>\n\n

آیا حرف زدن هم «عمل» است که «حساب» و مؤاخذه و پاداش و کیفر داشته باشد؟ آرى.
\nاز آفتهاى زندگى روزمرّه ما «حرّافى» و گاهى هم «ورّاجى» است.
\nسخنان بیهوده و لغو را اگر کنار بگذاریم، از آینده سخنانى هم که آمیخته به غیبت، هتک مؤمن، تهمت، دروغ و استهزاء است اگر هراسان باشیم، کلام ما خیلى کمتر و کوتاهتر از اینها خواهد شد. مگر حرف حسابى چه قدر داریم؟
\nمهم آن است که «حرف» را هم «عمل» به شمار آوریم و اینکه باید روزى در محکمه حسابرسى خدایى جوابى قانع کننده براى هر چه گفته ایم، داشته باشیم.
\nآیا مجازیم که هر چه شنیدیم، بازگو کنیم؟
\nچه بهتر که جز حق نگوییم، و براى هر گفته خویش، مستند و انگیزه محکمه پسند داشته باشیم.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

آمـوزش مهـمترهـا<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 5<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> اِنَّ رَأیَکَ لا یَتَّسِعُ لِکُلِّ شَئٍ فَفَرِّغْهُ لِلْمُهِمَّ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> فکر تو گنجایش هر چیز را ندارد، پس آن را براى آنچه «مهم» است، فارغ گردان.<\/p>\n\n

اینکه چه باید خواند، چه باید آموخت، چه باید کرد؟ نیازمند گزینش براساس «اولویت»، «ضرورت» و «نیاز» است.
\nظرفیت فکر و ذهن ما محدود است.
\nدامنه آموختنى ها و خواندنیها، کتب و علوم و... نیز بسیار گسترده است. چاره اى جز «برخوردگزینشى» نیست.
\nوقتى نمى رسیم همه کتابها و نشریّات را بخوانیم، مفیدترین ها و لازم ترین ها را بخوانیم.
\nاگر ذهن خود را از «معلومات غیر مفید»، پر کنیم، جایى براى علوم ضرورى باقى نمى ماند.
\nدر این زمینه، باید از صاحبنظران هر رشته و فن نظر خواست و از تجربه و دانش آنان سود جست.
\nآیا همه آنچه را در پى فراگرفتن آنید، لازم و با اهمیت و مورد نیاز شما و مفید براى زندگى تان است؟
\nمبادا بعدا غصه بخورید که چرا با مطالب کم اهمیت یا بى خاصیت، ذهن خود را پر کرده اید!...<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

اول اندیشه، وآنگهى گفتار<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 6<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> قَـدِّرْ ثُـمَّ اقْـطَعْ وَ فَـکِّرْ ثُـمَّ انْـطِقْ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> اندازه گـیر، سپس بِبُـر. بیندیش، آنگاه بـگو.<\/p>\n\n

به کارگیرى اندیشه و فکر در تصمیم گیریها، انتخاب ها، گفتن ها و داورى ها، نشانه خردمندى و فرزانگى است.
\nهمچنانکه یک خیاط، براى دوختن لباس، ابتدا اندازه مى گیرد، سپس قیچى را بر پارچه نهاده، آن را مى برد. تصمیم هاى ما در زندگى نیز، کمتر از بریدن یک پارچه و دوختن یک جامه نیست.
\nحرفهاى نسنجیده، پشیمانى مى آورد.
\nکارهاى بى حساب و تصمیم هاى عجولانه و اقدامات بى برنامه گاهى زیانبار است.
\nکنترل زبان و مهار گفتار، و آینده نگرى و فرجام اندیشى مانع ندامتهاى بعدى مى شود.
\nاگر چیزى را نگوییم، بعدا با گفتن، قابل جبران است چون همان سخن و زبان در اختیار ماست.
\nولى... آنچه نبایست برزبان آید، اگر بى فکر و تأمل بر زبان آمد و به گوش دیگران رسید، تیرى است که از کمان رها شده و آبى است که برزمین ریخته است.
\nبارى... اول اندیشه، آنگاه گفتار و اقدام!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

آراســتگى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 7<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَلتَّجَمُّلُ مِنْ أَخْـلاقِ المُؤمِنینَ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> آراستگى از اخـلاق مؤمـنان است.<\/p>\n\n

وقتى خدا زیباست و زیبایى را دوست مى دارد، دین او هم زیباست و دستورهاى مکتبى هم آراسته و زینت بخش اخلاق و زندگى و نشاط آور براى جسم و روح است.
\nنظم و نظافت و تمیزى و آراستگى، ره آورد غرب و اروپاییان نیست، بلکه فرمان اکید و صریح دین ماست. سیره بزرگان دین نیز، شاهد این مدعاست.
\nآراستگى، غیر از مدپرستى و خودباختگى و تشبیه به بیگانگان در قیافه و لباس و آرایش است.
\nحد و مرز «گناه» نیز باید شکسته نشود و به نام «آراستگى» قیافه هاى فسادانگیز نباید رواج یابد.
\nنه ژولیدگى و وارفتگى و بدبویى و یقه چرکى، نه تقلید از بیگانه و الگوگیرى از گروههاى مبتذل و شکل و شمایل بى هویت ها و خود باختگى در برابر فرهنگهاى وارداتى.
\nبلکه... «آراستگى» آمیخته به عفاف و پاکدلى و پاکدامنى، آنگونه که پیشوایان دین داشتند و مى خواستند.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

فاصله «بینش» و «بینایى»<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 8<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> فَقْـدُ الْبَـصَرِ أَهْوَنُ مِنْ فِقْـدانِ الْبَـصیرَةِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> نابینایى، آسان تر و قابل تحمل تر از نداشتن بینش و بصیرت است.<\/p>\n\n

فاصله «بینایى» تا «بینش» بسیار است.
\nگرچه «چشم»، براى تشخیص راه و چاه و دیوار و دره، هنگام راه رفتن و عبور و مرور است، ولى «راه» که همیشه کوچه و خیابان نیست که فقط چشم به کارآید!
\nهم «بصر» لازم است، هم «بصیرت»، ولى کدام یک لازم تر است؟!
\nهم «کورى» بد است، هم «کوردلى»، اما کدام یک ضایعه بارتر و زیان آورتر است؟
\nکسانى «چشم سر» دارند و اشیاء پیرامون خود را مى بینند، ولى «چشم دل»شان کور است و به خاطر این کور باطنى، راه حق و خیر و هدایت را نمى بینند و نمى شناسند و عمرى در گمراهى و ضلالت به سر مى برند.
\nکسانى هم بوده و هستند که گرچه نابینایند، اما «روشندل» و «بصیر»ند و بیناتر از خیلى چشم داران!
\nقرآن، گمراهان را «کوردل» معرفى مى کند و این که «هر که در اینجا کور باشد، در آنجا هم کور، بلکه گمراه تر است.»
\nاز چشم سر چه سود، اگر «چشم دل» کور باشد؟
\nاگر «بینش» و «بینایى» را با هم داشته باشیم، این همان «نورٌ على نُور» است.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

هـمنشینى بـا گل<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 9<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> صُحْبـَةُ الأَخـیارِ تَـکْسِبُ الْخـَیْرَ، کَالرّیحِ اِذا مَرَّتْ بِالطَّیِبِ حَمَلَتْ طیبا. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> همنشینى با نیکان، نیکى مى آورد، مثل بـاد که وقتى به بـوى خـوش (وخوشبو) گذر مى کند، با خود بوى خوش مى آورد.<\/p>\n\n

رنگ پذیرى انسان از محیط و اطرافیان، از خصیصه هاى اوست.
\nهم معاشرت با افراد صالح، تأثیر مثبت و سازنده بر انسان مى گذارد، هم همنشینى با دوستان بد و اشخاص آلوده و بد دل، دل و اندیشه و رفتار انسان را تحت تأثیر قرار مى دهد.
\nقرار گرفتن در فضاى معطر، هر چند انسان عطر نزند، آدمى را خوشبو مى سازد. «سعدى» به همین حکمت والا در گلستان اشاره کرده، آنجا که همنشینى «گِل» و «گُل» را مطرح نموده است که کمال همنشین، حتى در گل و خاک هم اثر مى گذارد.
\nهمچنان که عبور باد و نسیم از یک مزبله و لجنزار، نسیم را متعفن و بدبو مى سازد و مشام را آزار مى دهد، عبور نسیم از یک بوستان پر از گل و از یک گلستان معطر، مشام را روح و نشاط مى بخشد.
\nهمنشینى با افراد، انسان را در حال و هوا و فضاى همان خلق و خوى قرار مى دهد.
\nتا مى توان با پاکان و خوبان رفاقت و دوستى کرد، چرا همدمى و همنشینى با آلودگان؟!...<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

خوارى در زمان برکنارى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 10<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> تَکَـبُّرُکَ فىِ الوِلایـَةِ ذُلٌّ فىِ الْعـَزْلِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> تکبر تو در دوران ریاست، موجب خوارى در دوران برکنارى است.<\/p>\n\n

ریاست و پست هم «ظرفیت» مى خواهد.
\nبعضى به محض آنکه به ریاست و میزى مى رسند، خود را گم مى کنند، رفتارشان با دوستان و آشنایان و اقوام و مردم عوض مى شود، رفتار متکبرانه و از روى بى اعتنایى به مردم، آنان را از چشمها و دلها مى اندازد و «پایگاه قلوب» سقوط مى کند.
\nتا وقتى در «ریاست»اند، سقوط آن پایگاه و از دست دادن آن جایگاه، محسوس نیست، چون بالأخره قدرت و نفوذ و امر و نهى و امضا و خدم و حشم دارند.
\nولى... وقتى برکنار و معزول مى شوند یا دوران مسؤولیت و ریاستشان به پایان مى رسد، «تنها» مى شوند و «خوار» مى گردند. این تنهایى و خوارى در دوران برکنارى، محصول آن کبر و غرور در دوران ریاست و مسؤولیت است.
\nآنان که تواضع، حسن خلق، احترام به دیگران و انسانیت و شرف را در آن دوره داشته باشند، وقتى برکنار یا بازنشست هم بشوند، بازهمان «عزیز» قبلى هستند و پایگاه مردمى و جایگاه شخصى شان (نه موقعیت شغلى و مقامى) ملحوظ است.
\nو راستى چه تلخ است خوارى پس از عزت!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

رابطه پدران و فرزندان<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 11<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> بِـرُّوا آباءَکُمْ یَبِـرُّکُمْ أَبْنـاؤُکُمْ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> به پدران خود خوبى کنید، تا پسرانتان هم به شما خوبى کنند.<\/p>\n\n

بزرگ شمردن بزرگان خانواده و حفظ حرمت آنان، سنتى دینى و دستورى خدایى است. حق شناسى و اداى سپاس نسبت به زحمات و خدمات پدران، دلیل «رشد عقلى» و «کمال عاطفى» است.
\nفرزندان، ادب رفتارى و شیوه معاشرت و فرهنگ اجتماعى را از اولیاى خود مى آموزند.
\nاگر «نهال ادب» در زمین دل کودکان کاشته شود، در آینده به ثمر خواهد نشست.
\nاین بذرافشانى و نهال نشانى، گاهى هم غیر مستقیم است. ما اگر در برابر پدر و مادر خویش، تواضع و احترام و احسان نداشته باشیم، فرزندانمان از کجا بیاموزند که در مقابل پدرانشان باید ادب نشان دهند و کوچکى و فروتنى کنند؟
\nکودکان، اگر ببینند که والدین، به پدر بزرگ و مادربزرگ، احترام مى گذارند و نیکى مى کنند و تکریم و نوازش و مراقبت آنان را «عبادت» مى شمرند، همین را خواهند آموخت و با پدر و مادر خودشان چنان خواهند بود.
\nاگر مى خواهید فرزندان، هواى شما را داشته باشند، هواى پدر و مادر خود را داشته باشید!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

رابطه پرخورى و بیمارى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 12<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> قِـلَّةُ الأکْلِ یَمْنَعُ کَثـیرا مِنْ أَعـلالِ الجِسْمِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> کم خوردن، از بسیارى از بیماریهاى جسمى جلوگیرى مى کند.<\/p>\n\n

«پرخورى» ریشه بسیارى از بیماریهاست و «پرهیز»، اصلى ترین درمان خیلى از دردهاست. در روایات نیز چنین حکمتى بیان شده است.
\nفرمان «روزه» نیز، اگر حکمتها و فلسفه هایى دارد، یکى هم سامان بخشى به وضعیت بدن و دستگاههاى تغذیه در درون و ساخت و سازهاى داخلى بدن است.
\nالبته بشرطى که روزه گرفتن، نوعى آسایش و استراحت دادن به «جهاز هاضمه» باشد، نه آنکه با پرخوریهاى هنگام افطار و سحر، نه تنها استراحت را از معده بگیریم، بلکه بار آن را بیشتر و کار آن را اضافه تر سازیم!
\n«روزه درمانى» نیز که در برخى معالجات به کار گرفته مى شود، به نوعى استفاده از همین نکته و حکمت است.
\nحیف است «روزه» را که مى تواند «درمان کننده» باشد، با پرخوریهاى شامگاهى و سحرگاهى از خاصیت بیندازیم.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

قدر عافیت کسى داند که…<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 13<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> شَیْئانِ لایَعْرِفُ فَضْلَهُما إلاّ مَنْ فَقَدَهُما: ألشَّبابُ وَالعافِیةُ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> دوچیز است که فضیلت آن دو را نمى شناسد مگر کسى که آنها را از دست بدهد: جوانى و عافیت.<\/p>\n\n

البته تنها «جوانى» و «عافیت» چنین نیست. هر نعمتى چنین است که تا هست، قدرش ناشناخته است و چون از دست رفت، قدرش معلوم مى شود؛ مثل: فراغت، قدرت، پدر و مادر، دوست خوب، فرصت آموختن، همسر و...
\nولى دو نعمت یاد شده، گوهرهاى گرانبهاترى هستند، بى بدیل و دست نیافتنى.
\nکدام سالخورده است که حسرت ایام جوانى و فراغت آن دوران را نداشته باشد؟
\nکدام گرفتار و بیمار است که از دوران خوش آسایش و آرامش و تندرستى با اندوهى تلخ، یاد نکند؟
\nبه گفته سعدى: «قدر عافیت کسى داند که به مصیبتى گرفتار آید.»
\nاستفاده بهتر از فرصت جوانى و بهره ورى کامل از دوره نشاط و سلامتى و توانایى جسمى و آرامش و آسایش و امنیت اجتماعى، نشانه شناخت قدر و قیمت این دوگوهر است.
\nقدر و ارزش نعمت ها را تادر اختیار ما هست، بشناسیم که فردا دیر است و بى ثمر!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

آب حلم بر آتش غضب<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 14<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَلْحِـلْمُ یُطْـفِئُ نارَ الغـَضَبِ وَالحِدَّةُ تُؤَجِّـجُ إِحْـراقَهُ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> بردبارى و حلم، آتش خشم را فرو مى نشاند و حدّت و تندى، سوزندگى آن را بر افروخته تر مى سازد.<\/p>\n\n

بى جهت نیست که غضب را به «شعله سرکش» و «آتش گدازان» تشبیه کرده اند.
\nسوزندگى خشم، هم نسبت به خود فرد غضبناک است، هم نسبت به دیگرانى که مورد خشم قرار مى گیرند.
\nچه بسـیار تصمیم ها و قضاوتها و برخوردهایى که از سر عصبانیت و غضب انجام مى گیرد و پیـامدهاى تلخ و زیانهاى جـبران نـاپذیر درپـى مى آورد.
\nحلم ورزیدن و بردبارى نشان دادن مثل آبى است که آتش را خاموش مى سازد. برعکس، تندى و پرخاش و اعمال خشم آن شعله را مشتعلتر مى کند.
\nگرچه «فرو خوردن خشم» و «کظم غیظ» که اصطلاح قرآنى آن است تلخ است، ولى میوه اش شیرین و نتیجه اش آرام بخش است.
\nو... گرچه غضب را اعمال کردن، لذت موقت مى دهد و دل انسان خنک مى شود، اما پشیمانى پس از آن و حسرتهاى بعدى جبران ناپذیر است.
\nخوشا آنان که با «آب حلم»، آتش غضب را فرو مى نشانند.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

گرفتـاران رنج ابدى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 15<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَلْحَقـُودُ مُعَـذَّبُ النَّـفْسِ مُتَضـاعِفُ الْهَمِّ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> انسان کیته توز، پیوسته روحش در عذاب واندوهش رو به افزایش است.<\/p>\n\n

به همان اندازه که عفو و گذشت، روح انسان را آرامش و آسایش مى بخشد، کینه توزى و انتقام جویى موجب رنج درونى و عذاب روحى است.
\nآنکه «عفو» مى کند، کار را پایان یافته مى داند و جان را رها و دل را فارغ؛ ولى کسى که حاضرنیست بگذرد، مایه رنج و ریشه غصه را در درون خود باقى مى گذارد، پیوسته در فکر انتقام و تقاص است و این فکر، او را در رنج نگه مى دارد.
\nوقتى مى توان راحت زیست، چرا زندگى با اعمال شاقّه را بر خودمان تحمیل کنیم؟
\nآنکه همان لحظه اول، خطاى دیگرى را مى بخشاید، از همان دم خود را آسوده ساخته و پرونده را بسته است.
\nکینه توز، اگر نتواند انتقام بگیرد، غصه و اندوه خودخورى اش چند برابر مى شود.
\nحقا که کینه توزان، گرفتار رنج ابدى اند.
\nرهایى از این رنج هم به دست خودشان است... با «عفو».<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

توفـیق خـدمت<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 16<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> إِنَّ حَوائِجَ النّاسِ إِلَیْکُمْ نِعْمَةٌ مِنَ اللّه ِ عَلَیکُمْ فَاغْتَنِمُوها. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> نیازهاى مردم به شما، نعمتى از سوى خداوند برشماست، پس آنها را غنیمت شمارید (و در رفع نیاز مردم بکوشید).<\/p>\n\n

توفیق خدمتگزارى به مردم، نشانه ثمربخشى «نهال وجود» انسان است.
\nگاهى نیز، خداى متعال، افراد را از این راه «آزمایش» مى کند، تا میزان شکرگزارى عملى آنان در مقابل «نعمت»، آشکار گردد.
\nگاهى دست نعمت و رحمت الهى از آستین «بندگان خالص» بیرون مى آید.
\nگاهى دیگران به یک «حرف» تو، به گوشه اى از «آبرو» و «اعتبار»تو، به بخشى از «علم» و «تخصص» تو، به ذره اى از گذشت و «ایثار» تو نیاز دارند.
\nاگر برآورى، به قرب خدا مى رسى.
\nاگر رد کنى، چه بسا از چشم عنایت الهى بیفتى و صلاحیت برخوردارى از «نعمت» را از دست بدهى و بعد، افسوس بخورى که چرا تا داشتم و مى توانستم، به «خدمت» دیگران نپرداختم؟!
\nبرخوردارى و توانایى تو یک نعمت است، انتظار و درخواست دیگران نسبت به یارى تو، نعمتى دیگر است و «توفیق خدمت» به بندگان خدا، مکمل آن دو نعمت!
\nو این تکمیل، به دست توست، مغتنم بشمار.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

جـواب «نمى‏دانـم»<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 17<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> لایَسْتَحْیِیَنَّ أَحَدٌ إِذا سُئِلَ عَمّا لایَعْلَمُ أَنْ یَقُولَ: «لاأَعْلَمُ». <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هرگاه از کسى سؤالى شد درباره چیزى که نمى داند، از گفتن «نمى دانم» خجالت نکشد (و بگوید: نمى دانم).<\/p>\n\n

کلید گنجینه دانشها، «سؤال» است.
\nپرسیدن نیز، نشانه تواضع و دورى از تکبر و غرور است.
\nنه انسان «داناى همه چیز» است، و نه بى نیاز از «پرسیدن»، پس باید آنچه را نمى دانیم بپرسیم و اگر از چیزى که نمى دانیم بپرسند، با شجاعت و فروتنى، بگوییم: «نمى دانم».
\nکلمه اى که گفتن آن براى برخى بسیار «سنگین» است و حاضرند در برابر سؤال دیگران هزاران راست و دروغ و آسمان و ریسمان ببافند، ولى یک کلمه «نمى دانم» نگویند، چرا که مى ترسند به موقعیت آنان لطمه وارد شود، در حالى که به اشتباه انداختن مردم و جوابهاى حساب نشده و ناپخته، بدتر و زیان بارتر است.
\nآنکه از گفتن «نمى دانم» شرم دارد، گرفتار نوعى احساس کاذب و فریب دهنده و غرور است، غرورى که گاهى با مغز، انسان را برزمین مى کوبد!
\nوقتى همه چیز را نمى دانیم، چرا تلاش کنیم که خویشتن را داناى همه اسرار و صاحب نظر و مطلع از هر چیز بشناسانیم؟
\nآیا این فریب «خود» و فریب «مردم» نیست؟<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

ناگفتـنى‏ها<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 18<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> لا تَرُدَّ عَلَى النّاسِ کُلَّما حَدَّثُوکَ فَکَفى بِذلِکَ حُمْقا. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هر چه را مردم به تو گفتند، به مردم مگو و بر مگردان، که همین در نادانى و حماقت، کافى است!<\/p>\n\n

«شنیده»هایمان و «خوانده»ها بسیار است، ولى عاقلانه نیست که بلندگوى تکرار شنیده ها و خوانده ها باشیم، بى آنکه آنچه را «مى گویند» و مى نویسند، به محک بزنیم و بسنجیم و راست و دروغ و صلاح و فساد آن را ارزیابى کنیم.
\nوقتى بازار «شایعه» داغ است، نقل حرف مردم «شایعه پراکنى» مى شود.
\nوقتى عده اى نان دروغ مى خورند و کسب تهمت دارند، بازگویى آنچه در گوش ما مى خوانند و در اطرافمان مى پراکنند، گاهى مصداق «نشر اکاذیب» مى شود.
\nگرچه «دل»، مى خواهد انسان هر چه را شنید، بگوید و از این راه براى خود وجهه و عنوانى کسب کند،
\nولى «عقل»، فرمان درنگ و تأمل مى دهد. باید در پالایشگاه ذهن خود، مطالب و شنیده ها را پالایش کنیم، ناسالم ها را دور بریزیم و براى گفتنى ها معیار داشته باشیم.
\nگاهى رسوایى و بى آبرویى و پشیمانى، محصول و فرایند همین گونه «نقلیات» و پراکندن «حرف مردم» است.
\nراستى... اگر این روش، ابلهانه نیست، پس چیست؟<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

تـکریم خویشـاوندان<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 19<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَکْرِمْ عَشـیرَتَکَ فَاِنـَّهُمْ جـَناحُکَ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> خویشاوندان خود را گرامى بدار، چرا که آنان بال و پرِ تو هستند.<\/p>\n\n

هیچ کس، غربت و تنهایى و ناتوانى و بى کسى را دوست ندارد.
\nهمه خواستار قدرت و موقعیت و نفوذ و اعتبارند. این بال و پر «پرواز» و بازوى «توانایى» براى انسان، اقوام و خویشاوندانند که بودنشان قوّت قلب مى آورد و حمایتشان دلگرم مى سازد.
\nهر چه به تحکیم رابطه هاى فامیلى بپردازیم و «صله رحم» و رفت و آمد و حرمت نهادن و نیکى کردن و بال و پر دادن به یکدیگر در میان مجموعه یک خانواده و فامیل بیشتر باشد، اعتبار و قدرت و شوکت آنان افزوده مى شود.
\nنیکى به بستگان، جاى دورى نمى رود.
\nثمره احسان و اکرام نسبت به اقوام و عشیره، به خود انسان برمى گردد و آنان را بعنوان یک «پشتوانه» و «تکیه گاه» در هنگامه خطر و مواقع نیاز براى ما نگاه مى دارد.
\nاگر از «خویشان»، خیربه همدیگر نرسد و همه بازوى یکدیگر نباشند، از بیگانگان و «اغیار» چه انتظارى است؟!...
\nبال پرواز هم باشیم، نه قیچى بریدن و چیدن بال و پر!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

احـترام از روى تـرس<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 20<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> شَرُّ النّاسِ مَنْ یَتـَّقیهِ النّاسُ مَخافَةَ شَرِّهِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> بدترین مردم کسى است که مردم، به خاطر ترس از شرارت و بدى او، پرهیز و احترامش کنند.<\/p>\n\n

از دست و زبان بعضى، خیر مى بارد، برخى هم جز گزند و بدى چیزى به مردم نمى رسانند. آن کجا و این کجا؟
\nگاهى براى این که مزاحم کسى نشوید، سراغشان نمى روید، یا به خاطر احترام، به او نزدیک نمى شوید.
\nگاهى هم پروا و پرهیز و دورى و گریز، به جهت آن است که بیم دارید حرف تند، دشنام، بدى، آزار نسبت به شما داشته باشد، بارى بر دوشتان بگذارد، وقت و آرامش و آسایش شما را سلب کند و... از این گونه علل و عوامل، که همه «شر» محسوب مى گردد.
\nمسأله دوجانبه و متقابل است.
\nگاهى هم ممکن است همین آفات و صدمات، در برخورد و گفتار شما نسبت به دیگران باشد و آنان صلاح خویش را در این ببینند که کمتر دور و برشما پیدا شوند و به چشمتان نیایند و سلامت و عافیت را در گریز و پرهیز ببینند.
\nتا مى توان حوزه اى از «جاذبه» پیرامون خود به وجود آورد، چرا سیم خاردار «دافعه» دور خود بکشیم؟!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

زکات توانـگرى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 21<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> زَکاةُ الیـَسارِ بِـرُّالْجِـیرانِ وَصِلَةُ الأَرْحـامِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> زکات توانگرى و تمکن، نیکى به همسایگان و پیوند با خویشاوندان اســت .<\/p>\n\n

نعمتهاى خدا، در عین حال که لطف او در حق بندگان است، گاهى هم وسیله «آزمایش» است.
\nخداوند هر که را به چیزى مى آزماید، یکى را به مال و ثروت، یکى را به جمال و زیبایى، دیگرى را با قدرت و ریاست.
\nپرداخت زکات، مایه افزایش «مال» مى گردد. این وعده تخّلف ناپذیر خداست.
\nآیا همسایگانتان را مى شناسید؟ با آنان رفت و آمد و همدلى و همدردى دارید؟ آیا به اقوامتان سرکشى و رسیدگى مى کنید؟ مساعدت و احسان با آنان دارید؟
\nخدا نکند که زندگى ماشینى و اشتغالات روزمره و گرفتارى هاى زندگى ماشینى، ما را چنان در دریاى «خود»مان غرق کند که «همسایه» و «خویشاوندان» را از یاد ببریم.
\nاز ما اگر به همسایگان خیر و نیکى نرسد، «حق همسایگى» را ادا نکرده ایم.
\nناسپاسى، موجب زوال نعمت الهى است.
\nنکند با ادا نکردن حق و زکات «یسار» و «ثروتمندى»، زمینه ساز زوال گردیم و... گرفتار وبال!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

عــلامت خــطر!<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 22<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> عـَجِبْتُ لِمـَنْ یَحْتَمِى الطَّعامَ لأِذِیـَّتِهِ کَیْفَ لا یَحْتَمِى الذَّنْبَ لأَِلیمِ عـُقُوبَتِهِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> در شگفتم از کسى که از غذا(ى فاسد) به خاطر آزارش پرهیز مى کند، اما از «گناه» به خاطر عذاب دردناکش پرهیزى ندارد!<\/p>\n\n

روح هم بیمار و آلوده مى شود، همچون جسم.
\nرنج بدن، از غذاى فاسد است و عذاب جان از گناهان.
\nاگر «پرهـیز»، شـایسته و لازم است، از آنچه زیـان و خـطر بیشتر و جانکاه تر دارد، ضرورى تر است. رنج محدود و گذرا کجا و عذاب سخت و جـاوید کجا؟!
\nگناه، دل را مى آلاید، جان را تیره مى سازد، شیطان را بر انسان مسلط مى کند، موجب نارضایى خدا و رسول است، پرونده اعمال را سیاه مى سازد، مایه رسوایى مى شود و دهها فرجام زشت دیگر، که از آثار «معصیت» است.
\nآیا مایه شگفتى نیست که انسان از «آزار طعام» پرهیز و پروا داشته باشد، اما از «عقوبت عصیان» نترسد؟!
\nزیان گناه، بسیار بیشتر از مفسده غذاى فاسد است، پس چرا بى پروایى و ناپرهیزى؟…<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

دوسـتیهاى پایـدار<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 23<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> مَوَدَّةُ ذَوِى الدّینِ بَطیئَةُ الاِنْقِطاعِ دائِمَةُ الثَّباتِ وَالبَقاءِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> دوستى دین داران،دیرگسسته مى شود وثبات وبقاى آن همیشگى است.<\/p>\n\n

گزینش دوست، اگر با «ملاک» و «معیار» باشد، به این زودى ها به جدایى کشیده نمى شود.
\nاگر بناى دوستى بر «احساس»، «سودجویى» و «فرصت طلبى» استوار شده باشد، ناپایدار است. اما اگر معیار «دین» در کار باشد، به این زودى گسسته نمى شود.
\nاگر دوستى مى کنید، با دینداران و خداترسان دوستى کنید، چرا که «عقیده دینى» و معتقدات مذهبى، انسان را وظیفه شناس و حق شناس بار مى آورد.
\nبرعکس، پیوند مودت با آنان که تاروپود زندگى شان با رشته هاى دین و عقیده به مبدأ و معاد، انسجام و استوارى نیافته است، ناپایدار است و با تغییر وضع اقتصادى و شرایط روزگار، رابطه ها هم گسسته مى شود.
\nدین، فرمان مى دهد که «حقوق برادرى» را مراعات کنیم،
\nبا دوستان خویش با ایثار و مواسات و صداقت رفتار کنیم،
\nاز بدزبانى و غیبت و تحقیر بپرهیزیم،
\nبه اتکاى دوستى حقوق دوستان را زیرپا نگذاریم،
\nآیا با مراعات این دستورها، دوستیها دیرپاتر نخواهد بود؟<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

تـدبیر و آینده نگرى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 24<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> ألتـَّدْبیرُ قَبْلَ الْعـَمَلِ یُؤمِنُ النـَّدَمَ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> تدبیر و آینده نگرى پیش از عمل، از پشیمانى ایمن مى سازد.<\/p>\n\n

«عاقل آن است که اندیشه کند پایان را».
\nبرنامه ریزى، محاسبه، آینده نگرى و سنجش عواقب و پیامدها، از عوامل موفقیت انسان است.
\nهر کارى بازتابى دارد و هر عملى عکس العملى.
\n«تدبیر» آن است که پیش از هر اقدام، نسبت به ضرورت آن، شیوه عمل، آثار و نتایجش فکر شود.
\nخیلى از ندامتها، محصول نسنجیده کارکردن است. در انتخاب شغل، در گزینش دوست و شریک و همسر، در سرمایه گذارى در یک طرح اقتصادى، آنچه از حسرت و پشیمانى جلوگیرى مى کند، محاسبه همه جوانب و تصمیم درست و سنجیده و عاقلانه است.
\nتنظیم «دخل و خرج» و ایجاد موازنه بین درآمد و مخارج نیز، نمونه اى از تدبیر در معیشت است.
\nکارهاى بى حساب و نقشه و اقدامهاى عجولانه و بدون عاقبت اندیشى به ندامت مى انجامد.
\nآنچه جلوى «اى کاش»هاى بعدى را مى گیرد و مانع شکل گیرى نطفه حسرت و افسوس مى شود، «مآل اندیشى» و دورنگرى و غلبه بر شتابزدگى و عجله است.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

بیـم عقـوبت<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 25<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> مَنْ خافَ العِقـابَ إِنْصـَرَفَ عَنِ السَّیـِّئاتِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هر کس از عقاب و کیفر بترسد، از گناهان دورى مى کند.<\/p>\n\n

از مهمترین عوامل بازدارنده از «گناه»، نیروى ایمان و ترس از «عذاب الهى» است.
\nآن که گناه مى کند، یا به «معاد» و «حساب آخرت»، عقیده و باور ندارد، یا از این مسأله مهم «غفلت» دارد.
\nتقویت «ایمان مذهبى» استوارترین سددفاعى در مبارزه با فساد و تهاجم فرهنگى و گرایش به آلودگیهاى اخلاقى است. کارى که از «باور» مى آید، از «دانش» ساخته نیست.
\nاز اصول مهم دعوتهاى همه انبیا، توجه دادن به «روز حساب» و «روز عقاب» است و این که مردم در آخرت، پاسخگوى عملکردهاى دنیوى خویشند. هر کس «ذره»اى نیک و بد کند، در آخرت به جزاى آن خواهد رسید.
\nاجراى حدود و قصاص در جامعه اسلامى از همین رو «برکات بیشمار» دارد و جرائم و جنایات را ریشه کن مى کند.
\nترس از کیفر در دنیا و بیم از عذاب در آخرت! این است عامل برچیده شدن مفاسد و آلودگیها.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

عیـنک واقـع‏بینى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 26<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> مَنْ أَبْصـَرَ زَلَّتـَهُ صَغُرَتُ عِنْدَهُ زَلَّةُ غـَیْرِهِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هر کس لغزش خود را ببیند، لغزش دیگران در نظر او کوچک جلوه خواهد کرد.<\/p>\n\n

بعضى ها به عیبجویى از دیگران عادت دارند.
\nذره بین نهادن و عیوب و لغزشهاى دیگران را دیدن و بازگو کردن و بزرگ کردن، کار کسانى است که از عیوب خویش بى خبرند. و خود را بى نقص مى پندارند.
\nغرور و غفلت، سبب مى شود انسان خود را «بى عیب و نقص» ببیند.
\nلغزشهاى خود ما، کمتر از دیگران نیست.
\nپس چرا این همه در جلد این و آن افتادن و خطاهاى دیگران را نقل مجالس کردن و به غیبت این و آن پرداختن؟ مگر خودمان از همان گونه عیوب و لغزشها مصون و مُبرّاییم؟
\nاگر به دیگران با دو چشم مى نگریم، به خودمان و خطاها و لغزشهایمان با چهار چشم بنگریم.
\nآنگاه خواهیم دید که لغزش دیگران، آن قدر هم بزرگ و در بوق کردنى نیست.
\nچون ما هم مثل آنان گرفتار لغزشیم، پس چرا غرور؟!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

بـردگى شــهوت<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 27<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> مَغْلُوبُ الشـَّهْوَةِ أَذَلُّ مِن مـَمْلوکِ الرِّقِّ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> مغـلوب شـهوت، ذلیل تر از برده زرخـرید است.<\/p>\n\n

شهوت، تنها «شهوت جنسى» نیست.
\nهر نوع خواسته هاى نفسانى و امیال و غرایز که در وجود ماست، نوعى «شهوت» است. خواسته هایى دارد و در پى «اشباع» شدن و «ارضاء» است.
\nکسى که نتواند بر خواسته هاى نفس و تمایلات دل خویش «مهار» بزند، بلکه مغلوب و محکوم آن غریزه شود، به ذلت و خوارى مى افتد.
\nمغلوب شهوت جنسى شدن، آدمى را به حرام مى افکند و رسوا مى سازد.
\nمغلوب شهوت مالى، انسان را گرفتار حرامخوارى و ثروت اندوزى و قارون صفتى مى کند.
\nمغلوب شهوت جاه و مقام، انسان را براى رسیدن به آنچه «ندارد»، یا نگهداشتن آنچه «دارد»، به هر تباهى، رذالت، خفّت و ننگ وامى دارد و او را برده اى رام مى سازد.
\nبردگى نفس و غلامى شهوت، بسیار فاجعه بارتر از حقارت برده اى است که خرید و فروش مى شود و نزد این و آن به خدمت و بیگارى مى پردازد.
\nسربلند و آقا کسى است که «برده شهوت» نباشد.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

رابـطه فقر و اسـراف<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 28<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> سَـبَبُ الْفَـقْرِ الإِسْـرافُ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> اسراف، عامل تنگدستى است.<\/p>\n\n

همیشه «نداشتن»، فقر نیست،
\nگاهى بد استفاده کردن از «داشته ها» و بد عمل کردن «دارایان» نیز به فقر و تنگدستى مى انجامد.
\n«اسراف»، یکى از همین «بدعمل کردن ها» در رابطه با مال است.
\nاگر قناعت، سرمایه اى پایان ناپذیر است،
\nاگر «تقدیر» و برنامه ریزى، نشانه خردمـندى و توازن در معیشت اسـت، ولخرجى هاى بى حساب و اسراف در هـزینه نیز «سرمایه» را مى خورد و افراد متمـکن را خاک نشین مى سازد.
\nوقتى در مصرف میوه و نان، اسرافکارى شود، گرانى و کمیابى در پى آن است.
\nولخرجى بیهوده تنها به خوراک هم مربوط نیست، در لباس و کفش و دکور خانه و وسیله سوارى و تشریفات مهمانى و تجملات عروسى و وسایل خانه و سوخت و لوازم مصرفى روزانه و... وقتى بیش از حد نیاز و لزوم، تهیه یا مصرف شود، آن کاستیها و خلأها به صورت «فقر» و کمبود جلوه مى کنند.
\nاگر اسراف، فقرآور است، قناعت هم فقرزداست:
\n«قناعت، توانگر کند مرد را…»<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

پـاسخى به نام سـکوت<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 29<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> رُبَّ کَلامٍ جَـوابُهُ السُّـکُوتُ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> چه بسا سخنى که پاسخ آن، «سکوت» است!<\/p>\n\n

بسیارى از فتنه ها، از «زبان» سرچشمه مى گیرند.
\nکار مهم زبان هم «حرف زدن» است.
\nبسیارى از حرفها، غیر ضرورى و گاهى هم مفسده انگیزند. پس «چاره»، در سکوت و دم فرو بستن و کم سخن گفتن و هر سخنى را پاسخ نگفتن و پرهیز از جدال کلامى است و مناقشات لفظى.
\nوقتى سخنى ابلهانه و جاهلانه است، بهترین پاسخ مناسب آن «خاموشى» است.
\nآنجا هم که جواب دادن به یک حرف، فتنه و فساد به بار مى آورد، مناسب ترین جواب «سکوت » است.
\nبزرگان گفته اند که: اگر سخن، نقره است، سکوت، «طلا» ست و این اشاره به ارزش سکوت معنى دار و بجا و مصلحت اندیشانه است که به سود فرد و جامعه است.
\nشاید براى بعضى ها، بهترین عبادت و خدمت به جامعه و خلق خدا، همان «سکوت» باشد، تا نه اختلافى پدید آید، نه به منازعه اى دامن زده شود و نه آتش دشمنى و جبهه گیرى شعله ورتر گردد.
\nجان به فداى آن سکوت هایى که آتش فتنه ها را فرو مى نشاند!...<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

مشـغولیت و مسـؤولیت<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 30<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> کُنْ مَشْغـُولاً بِمـا أَنـْتَ عـَنْهُ مَسـْؤُولٌ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> به کارى مشـغول باش که از آن سؤال خواهى شد.<\/p>\n\n

کار و اشتغال، «وقت» انسان را پر مى کند.
\nاگر کار مهمترى پیش آید، با «کمبود وقت» مواجه مى شویم، چون فرصتها را، صرف کارى کرده ایم که اگر هم «مهم» بوده، «مهم تر» نبوده است.
\nپس اهم و مهم کردن کارها و اولویت بندى امور، هم جلوى پشیمانى هاى بعدى را مى گیرد و هم «نیرو»، «فرصت»، «امکانات» و «جوانى»، صرف کارى مى شود که بهتر و لازم تر است.
\nاگر فردا، درباره چیزهایى مورد سؤال قرار بگیریم که به آنها نیندیشیده و نپرداخته ایم، چه خواهیم کرد؟
\nیا اگر آنچه را مهم پنداشته ایم، فردا معلوم شود که چندان اهمیت و ارزشى نداشته که خودمان و عمرمان و فکر و تلاشمان را خرج آن کرده ایم، آن وقت چه؟... قطعا حسرت و افسوس خواهیم خورد.
\nاین که «عمر و جوانى» را در کجا خرج کرده ایم، از کجا «پول» درآورده ایم و در چه راهى مصرف کرده ایم، اینکه رفتارمان با «پدر و مادر» چگونه بوده است، به قول و قرارهایمان تا چه حد وفا کرده ایم و ذهن انسان هاى متعهّد را مشغول مى سازد.
\nاینها از جمله امورى اند که نسبت به آنها مسؤولیم و در قیامت هم از آنها «سؤال» خواهد شد.
\nآیا «مشغولیت» ما در ارتباط با «مسؤولیت» ماست؟!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

بهـترین مشـاوران<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 31<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> خـَیْرُ مَنْ شـاوَرْتَ: ذَوُوالنـُّهى وَالْعِلْمِ وَأُولُوالتـَّجارِبِ وَالْحَزْمِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> بهترین کسانى که با آنان مشورت مى کنى، صاحبان خرد و دانش و تجارب و دوراندیشى اند.<\/p>\n\n

مهمتر از اصل «مشورت»، شناختن و یافتن مشاوران خوب و شایسته است. ولى این «خوبى» و «شایستگى» در مشاور، چیست؟ و معیار آن کدام است؟
\nانگیزه رایزنى و مشورت، بهره گیرى از دانش و تجربه و خرد دیگران است.
\nآنچه ما را از خطا و بیراهه و لغزش مصون مى دارد، افزودن دانسته ها و تجربه هاى دیگران به دانش و فهم و تجارب خویش است.
\nآنکه در کارها و نظرها و تصمیم ها، اهل «حزم»، «آینده نگرى» و «مآل اندیشى» نیست، نمى تواند براى ما «مشاورى خوب» باشد و ما را به صواب برساند.
\n«خردمندى»، مانع تصمیمهاى عجولانه مى شود.
\n«تجربه»، بالاتر از علم است و «حزم» هم ما را از پشیمانى هاى ناشى از شتاب و هوس و نقداندیشى مصون مى دارد.
\nاین است که نباید از هر کس نظر خواست و به نظر مشورتى هر فردى عمل کرد.
\nچهار معیار در مشاور خوب، عبارتند از:
\nبرخوردارى از «علم»، «خرد»، «تجربه» و «حزم»!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

فرصـت محـاسبه<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 32<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> ثـَمَرَةُ الُْمحـاسَبَةِ صَـلاحُ النـَّفْسِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> ثمره «محاسبه»، اصلاح شدن نفس است.<\/p>\n\n

هیچ خردمندى راضى به خسران و زیان در «معامله» نمى شود.
\nلیکن، شناخت «سود» و «زیان» مهم است.
\nچه بسیارند کسانى که «نفع» و «ضرر» را به جاى هم اشتباه مى گیرند و گاهى عمرى خسارت مى برند، اما خود را برنده مى پندارند. چه خوب است که دفترچه «محاسبه نفس» افتتاح کنیم.
\nبرنامه اخلاقى و تربیتى «محاسبه»، براى آن است که انسان به سود و زیان عمر خویش بنگرد و سرمایه عمر را که خرج مى کند بازدهى هم برایش داشته باشد.
\nکسى مى تواند مـدعى «خودسازى» باشد که خودشـناسى هم داشته باشـد.
\nشگفتا!... انسان براى مقدارى سرمایه مادى و سرمایه گذارى تجارى و سپرده بانکى کلى حساب و کتاب و دفتر جزء و کل و... دارد، اما سرمایه هاى خویش را بى ملاحظه برباد مى دهد و خسران هاى روحى را خسارت به حساب نمى آورد.
\nنتیجه محاسبه خویش، اصلاح خود است.
\nروزى چند دقیقه، از خودتان حساب مى کشید؟…<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

عبــرت‏ها<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 33<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> ما أَکْثـَرَ الْعِبـَرُ وَ أَقَلَّ الإِعْتِبـارُ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> وسایل عبرت گرفتن چه بسیارند، اما عبرت گرفتن چه اندک است!<\/p>\n\n

شکست هایى که براى عده اى پیش مى آیند، مى توانند براى دیگران درس پیروزى داشته باشند.
\nناکامى هاى برخى برنامه ها، مى توانند «برنامه ریزان» را به تغییر شیوه وادارند، تا در کارها موفق شوند و به «اهداف» برسند.
\nمرگ و میرهاى هر روزه، مى توانند براى ما «مایه بیدارى» و «سرمایه تنبّه» شوند.
\nدیدن صحنه هاى تصادف، به رانندگان درس احتیاط مى دهد و فرجام شوم معتادان براى اهل هوس، «آیینه عبرت» است و رسوایى اهل معصیت، براى دیگران یک موعظه است.
\nهمه اینها درست، ولى وقتى که «چشم عبرت بین» باز و تصمیم بر «پند آموختن» در کار باشد!
\nدوروبر خود ما و همین عمر اندک مان، کلى «عبرت» براى ما ارائه مى دهد. ولى آنجا که «دیده عبرت بین» را بسته باشیم و خود را به آن کوچه بزنیم، از این همه عبرت ها چه اعتبار؟
\nدواى دردها موجود است، اما اگر از آنها استفاده نکنیم، درمانى هم در کار نیست.
\nرانندگى در جاده اى هم که پر از «علایم رانندگى» و تابلوهاى هشدار دهنـده است، اگر راننـده نخواهد به آنها توجه کند همان خـطرها را دارد.
\nمایه عبرت فراوان است، ولى آنچه کم داریم، «پندآموزى» و «عبرت گرفتن» است.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

حـق شـناسى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 34<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَکْرِمْ ضـَیْفَکَ وَإِنْ کانَ حـَقیرًا وَقُمْ مِنْ مَجْلِسِکَ ِلأَبیکَ و مُعَلِّمِکَ وَ إِنْ کُنْتَ أَمیرا. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> مهمان خود را اکرام کن، هر چند «حقیر» باشد، و در مقابل پدر و معلم خود به ادب برخیز، هر چند «امیر»باشى!<\/p>\n\n

رعایت «ادب»، در مقابل مهمان و معلم و پدر، هر چند هر کدام جلوه اى خاص دارد، اما در هر سه مورد نشانه «انسانیت» است.
\nنه «مهمان دارى» باید سبب کبر و عجب و غرور گردد و میزبان را به تفاخر و مباهات بکشد،
\nنه «فرمان روایى» باید انسان را از مراعات وظیفه تواضع و خاکسارى نسبت به «پدر» و «معلم» غافل سازد.
\nاکرام و احترام نسبت به مهمان، یک وظیفه و ادب است، هر چند که از نظر مال، مقام، موقعیت، سن و سال، کوچک و حقیر باشد و مهمان بزرگتر و با جلال تر.
\nبه پاى پدر و معلم از جا برخاستن نیز، نشانه دیگرى از «تواضع» و حق شناسى است. هر چند که این فرزند یا شاگرد، به مقام امارت و زمامدارى رسیده باشد.
\nوقتى «امیر» باشى و پدر و معلم را از یاد نبرى،
\nو آنگاه که مهمانت «حقیر» باشد و بازهم اداى حق کنى و احترام و اکرام را ترک نکنى، به کمال رسیده اى.
\nاینها، دلیل عظمت روح، خودساختگى معنوى، رهایى از غرور دنیا، شناختن حق و اداى حق است.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

کـمال همنشـین<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 35<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> خـَیْرُ الإِخـتِیارِ صُحْبَةُ الأَخـیارِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> بهترین گزینش، همنشینى با نیکان است.<\/p>\n\n

هیچ کس نیست که از مصاحبت و معاشرت و همدمى، «اثر» نپذیرد،
\nچه اثر نیک و شایسته، چه اثر منفى و ناپسند.
\nانسان همانطور که «تأثیرگذار» است، «تأثیرپذیر» نیز مى باشد، در همه سطوح» و در همه زمینه ها.
\nبا این حساب، باید در دوستان و معاشران به «بهْ گزینى» پرداخت و با نیکان و اخیار همنشینى کرد.
\nاین مصاحبتها، خواسته و ناخواسته، در فکر و اخلاق و عمل انسان تأثیر مى گذارد.
\nباد و نسیم، اگر از مزبله ها، مردابها، لجنزارها و مردارهاى عفن بگذرد، بوى گند و تعفن با خود مى آورد و اگر بر بوستان و گلزار عبور کند، عطرِ دل انگیز با خود مى آورد.
\nمهم آن است که باد، همنشین چه منطقه اى باشد و نسیم، از کدام کوى و دیار بگذرد!
\nدقت در دوستان خود و دوستان و معاشران فرزندانمان، تضمین کننده سلامت اخلاق و روان و اندیشه آنان است و بى دقتى، پشیمانى به بار مى آورد.
\nاطمینان به این که ما یا فرزندانمان ضربه ناپذیریم، نوعى غرور و غفلت جاهلانه است.
\nهمنشین هایمان را دست کم نگیریم!... .<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

خـودپسندان تـنها<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 36<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> لا وَحْشَةَ أَوْحـَشُ مِنَ العـُجْبِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هیچ وحشت و تنهایى، وحشت آورتر از خودپسندى نیست!<\/p>\n\n

وحشت و ترس، جایى است که انسان همدمى نداشته باشد.
\nداشتن «انیس» و «همدم»، مایه قوت قلب و جرأت و امیدوارى است.
\n«خودپسندى»، زمینه حضور دیگران را در قلمرو زندگى انسان از بین مى برد.
\nخودخواه، فقط خود را قبول دارد.
\nخود پسند، فقط خویشتن را انسان مى شمارد.
\nشما نیز، از کسى که چنین خصلتى دارد گریزانید و از او خوشتان نمى آید.
\nنتیجه آنکه: انسانهاى گرفتار عجب و خودپسندى، نه روحیه انس گرفتن و دوست شدن و صمیمیت با دیگران را دارند، و نه دیگران به خاطر این صفت ناپسند، مایل به دوستى با آنانند. پس ایشان تنها و بى همدم مى مانند.
\nخودپسند، در کنار دیگران هم که باشد، چون همدمى ندارد، تنهاست و این تنهایى چه وحشت انگیز و جان فرساست!
\nرهایى از این روحیه شوم، رشته محبتهاى دیگران را نسبت به انسان استوارتر مى سازد.
\nقبول داشتن دیگران و حرمت نهادن و احترام کردن، براى انسان «همدم» و «مونس» مى آفریند!<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

اصــلاح خـویش<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 37<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> أَعْجَزُ النّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنْ إِصْلاحِ نَفْسِهِ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> ناتوان ترین مردم کسى است که از اصلاح نفس خویش و خودسازى عاجز باشد.<\/p>\n\n

«اصلاح نفس» یعنى ایجاد این دگرگونى و تبدیل «رذایل» به فضایل و جایگزین ساختن خوبیها و محاسن به جاى بدیها و معایب و کاشتن گُل و زدودن خار.
\n«اصلاح نفس» به یک معنى راحت تر و عملى تر از اصلاح دیگران است، چرا که انسان هم به خلق و خوى و روحیات و زمینه هاى روحى خود آشناتر و هم براى انجام کارهایى در مسیر این اصلاح، برخود مسلط تر است تا بر دیگران.
\nاگر دیگران از ما «حرف شنوى» نداشته باشند، خودمان که مى توانیم به دانسته ها و صلاحدیدهایمان عمل کنیم و مطیع عقل و وجدان و باورهاى مکتبى خود باشیم.
\nاگر دیگران را نشناسیم، خود را که خوب مى شناسیم.
\nپس، کسى که نتواند به اصلاح خویش بپردازد، ناتوان ترین مردم است، چون زمینه هاى این تغییرات بهینه در خود او فراهم تر است تا دیگران.
\nآنان که شعار «اصلاح جامعه» را مى دهند، خوب است گامى هم در مسیر «خودسازى» خود بردارند و «اصلاح خود» را مقدمه «اصلاح دیگران» قرار دهند.
\nاصلاح را از خود شروع کنیم.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\"پرینت<\/a><\/div>\n\n

شـناخت دوست و دشمن<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 38<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> عِنْدَ زَوالِ القُدْرَةِ یَتَبَیـَّنُ الصَّدیقُ مِنَ العَدُوِّ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> هنگام از دست رفتن قدرت، دوست از دشمن آشکار مى شود.<\/p>\n\n

فراز و نشیب حوادث، خیلى چیزها را روشن مى سازد، از جمله «دوست» و «دشمن» را.
\nکسانى دوستان و همراهان دوره خوشى و رفاه اند. پاى سختى و گرفتارى که پیش آید، پاى خود را به عقب مى کشند و خود را به بى خبرى و بیگانگى مى زنند.
\nعده اى یاران روزگار ثروت و مکنت اند. همین که فقر و پریشانحالى چهره نمود، چهره آنان پنهان مى شود.
\nبعضى هم دوستى شان تنها در زمان قدرت و حکومت انسان است. وقتى دوره برکنارى و معزولى پیش آید، آنان هم خود را کنار مى کشند و حتى حالى هم نمى پرسند.
\nگاهى بروز مشکلات براى انسان خیر و برکت دارد. یکى از برکاتش «شناخت افراد» است، تا بى جهت به کسى دل نبندد که دلبسته او نیست و مودت خویش را نثار کسى نکند که شایستگى محبت و دوستى و فداکارى ندارد.
\nافراد را باید آزمود، آنگاه به دوستى برگزید.
\nدوستى هم که امتحانش را داده است، نباید به سادگى از کف داد.<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
 <\/div>\n\n

زکات زیــبایى<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 39<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> زَکاةُ الجـَمالِ العِفـافُ. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> زکات جمال و زیبایى، عفاف و پاکدامنى است.<\/p>\n\n

هر نعمتى، اگر درست و در مسیر خواسته صاحب نعمت و دهنده نعمت به کار گرفته نشود، به مایه دردسر تبدیل مى شود.
\nزیبایى و جمال، نعمتى خداداد است.
\nعفاف و پاکدامنى و پرهیز از گناه هم، شکرانه و زکات این نعمت به شمار مى رود.
\nچه بسیار آنان که اسیر «چاه زیبایى» خویش اند.
\nو چه بسیار، گرفتاران «کمند جمال» و «بند زیبارویى».
\nاگر کسى به خاطر زیبایى رخسار و دلفریبى چهره و اندام، به گناه افتد یا دیگران را به گناه اندازد، حق این نعمت را ادا نکرده است.
\n«عفاف»، خویشتن دارى در برابر هوسها، جاذبه ها، دلفریبى ها و وسوسه هاى نفس اماره است.
\nجمال، هرگز مجوز ارتکاب گناه و افتادن به دام و دامن آلودگى و افکندن دیگران به ورطه فساد نیست.
\nحضرت یوسف علیه السلام زیبا بود، اما عفاف ورزید و به آن مقام رسید.
\nو خیلى زیبارویان دیگر در تاریخ، که هم «جمال» داشتند، هم «عفاف»!
\nهرگز مباد که نعمت، براى ما نقمت گردد!...<\/div>\n\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n

داد و ستد با زمـان<\/a><\/h2>\n\n
\n
 <\/div>\n\n
\n
\n

\"صفحه<\/a> 40<\/span> الإمام علیّ علیه السلام<\/span> إِنَّ اللَّیلَ وَالنـَّهارَ یَعْمـَلانِ فیـکَ فَاعْمَلْ فیهِما وَ یَأخُذانِ مِنْکَ فَخُذْ مِنْهُما. <\/a>\"حدیث\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n

\n

امام عـلى علیه السلام فرمود:<\/span> شب و روز در تو عمل مى کنند، تو هم در شب و روز عمل کن، و از تو مى گیرند، پس تو هم از آنها بگیر.<\/p>\n\n

گذشت زمان، دنیا را کهنه، عمرها را کوتاه و انسانها را پیر مى کند.
\nهر کس به نوعى مشمول «مرور زمان» و تأثیراتِ گذشتِ عمر و سپرى شدن شب و روز است.
\nدر واقع، ما به نوعى در حال دادوستد با «زمان» هستیم.
\nزمان، پیوسته عمر و فرصت و جوانى و شادابى و قواى جسمى را از ما مى گیرد. ولى چه مى دهد؟
\nدریغ است که ما «عمر» بدهیم، ولى «سعادت» نگیریم!
\n«جوانى» را بدهیم، ولى دانش و تجربه نیندوزیم.
\nقواى جسمى و توانایى هاى فکرى و بدنى ما صرف شود، ولى براى آتیه خویش، کامیابى را ذخیره نسازیم.
\nما، پیوسته رو به کاهشیم، مثل شمعى که مى سوزد، مثل یخى که آب مى شود، مثل آبى که به زمین فرو مى رود یا تبخیر مى گردد.
\nاین، کار و عمل و تأثیرگذارى شب و روز درماست.
\nما چه تأثیرى در شب و روز و زمان مى گذاریم؟
\nآیا آنچه روزگار از ما مى گیرد، در مقابل ما هم چیزى مى گیریم؟<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2015-12-24 17:23:09","content_date_event":"2015-12-24 17:23:09","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2015-12-24 17:26:10","content_date_register":"2015-12-24 17:26:10","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":1,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":15356,"eid":0,"attach_title":null,"attaches":[{"sizes":{"150":".\/cache\/184\/attach\/201512\/21928_1210627614_109_150.webp","300":".\/cache\/184\/attach\/201512\/21928_1210627614_120_165.webp","400":".\/cache\/184\/attach\/201512\/21928_1210627614_120_165.webp","600":".\/cache\/184\/attach\/201512\/21928_1210627614_120_165.webp","900":".\/cache\/184\/attach\/201512\/21928_1210627614_120_165.webp","1200":".\/cache\/184\/attach\/201512\/21928_1210627614_120_165.webp"},"ext":"jpg","file_media":1,"token":1210627614,"files":{"original":{"url":".\/file\/184\/attach\/201512\/21928_1210627614.jpg","width":120,"height":165,"size":0}}}]}]]