[[{"content_id":472445,"content_number":0,"portal_id":184,"lang_id":"fa","content_title":"شهادت حضرت فاطمه زهراء","content_rtitr":"","content_short_title":null,"content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"مرگ دخت نبی اکرم (ص) حضرت فاطمه زهرا(س)\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t \r\n\t\t\t\r\n\t\t\tاین نوشتار مطابق "ویکی‌پدیا:سیاست حذف" برای حذف در نظر گرفته شده‌است.\r\n\t\t\tلطفاً اندیشه‌های خود را دربارهٔ این موضوع در نظرخواهی مربوط به این نوشتار، که در صفحهٔ نظرخواهی‌های برای حذف، قرار دارد، به اشتراک بگذارید.\r\n\t\t\tدر ویرایش آزاد هستید، ولی نوشتار نباید خالی شود و این آگاه‌سازی تا زمانی که بحث بسته شود نباید حذف شود. برای اطلاعات بیشتر، به ویژه در ادغام یا انتقال نوشتار در مدت بحث، "ویکی‌پدیا:راهنمای حذف" را بخوانید.\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t \r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tزندگی\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tنام‌ها و القاب · زندگی زناشویی · اختلاف مالی فاطمه و عباس با خلافت · خطبه فدکیه · رویداد خانهٔ فاطمه · درگذشت\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tدر قرآن\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tسوره انسان · سوره قدر · سوره کوثر · آیه مباهله · آیات نور · آیه تطهیر · آیه مودت\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tجای‌ها\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tدر مکه\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tمحله بنی‌هاشم · شعب ابی‌طالب\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tدر مدینه\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tبقیع · بیت‌الاحزان · درخت کنار · روضه نبوی · سقیفه · مسجد النبی\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tدر شمال حجاز\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tفدک\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tافراد\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tخانواده\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tمحمد · خدیجه · علی\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tفرزندان\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tحسن · حسین · زینب · ام‌کلثوم · محسن\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tهمراهان\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tفضه · ام ایمن · اسماء  · سلمان\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tدیگران\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tقنفذ · مغیره · عمر · ابوبکر\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tآثار\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tخطبه فدکیه · خطبه عیادت · دعای نور · مصحف فاطمه · لوح فاطمه\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tمرتبط\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tتسبیحات فاطمه · رویداد مباهله · ایام فاطمیه\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\tن\r\n\t\t\t\tب\r\n\t\t\t\tو\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t\r\n\t\t\r\n\t\r\n\r\n\r\nعلل فوت فاطمه زهرا از دیرباز مورد اختلاف شیعه و سنی بوده است.علتی که بیشتر پژوهشگران و همچنین کتاب های اهل تشیع هم ذکر شده خلیفه دوم بوده است[نیازمند منبع]\r\n\r\nمحتویات\r\n\r\n\r\n\t۱ دیدگاه شرق شناسان\r\n\r\n\t\r\n\t\t۱.۱ پیشینه\r\n\t\t۱.۲ ابهامات\r\n\t\r\n\t\r\n\t۲ دیدگاه شیعه\r\n\t\r\n\t\t۲.۱ پیشینه\r\n\t\t۲.۲ اختلاف در سرنوشت محسن در متون قدیمی اهل سنت و اتّهام تحریف\r\n\t\t۲.۳ استفاده از واژه وفات به جای شهادت\r\n\t\t۲.۴ روابط علی و خلفا[پانویس ۳]\r\n\t\r\n\t\r\n\t۳ دیدگاه سنّی\r\n\t۴ پانویس\r\n\t۵ منابع\r\n\t۶ مطالعهٔ بیشتر\r\n\r\n\r\nدیدگاه شرق شناسان\r\n\r\nپس از حجة الوداع محمد به فاطمه گفت که وی اولین نفر از خانواده‌اش است که پس از وفات به وی ملحق خواهد شد. محمد چند روز پس از آن درگذشت؛ فاطمه بسیار غم زده گشت و پس از مدتی درگذشت. بعضی منابع اولیه چنین می‌نماید که در پایان عُمْر، او با ابوبکر که تقاضای عیادت او را داشته‌است، آشتی می‌کند. اما اکثریت منابع چنین می‌نویسند که او تا پایان عُمْر، از ابوبکر عصبانی بود؛ به گفته دانشنامه اسلام فاطمه ۶ ماه پس از وفات پدرش درگذشت.[۱]\r\n\r\nپیشینه\r\n\r\nبه نوشته ویلفرد مادلونگ پس از واقعه سقیفه و انتخاب ابوبکر بعنوان جانشین محمد، وضعیت خلیفه در ابتدا بسیار ناپایدار بود و این صرفاً به خاطر سرباززدن قبایل نبود. عمر در مدینه با کمک برخی از افراد قبیله اوس کنترل خیابان‌ها را بر عهده گرفت و مسوول بیعت ستاندن از مردم شد. زبیر به همراه جمعی از مهاجرین در خانه فاطمه بود. عمر تهدید کرد که خانه را به آتش می‌کشد مگر آنکه آنها بیرون آیند و با ابوبکر بیعت کنند. زبیر با شمشیر در دست بیرون آمد؛ ولی لغزید و شمشیر را از دست داد و همراهان عمر بر روی او افتادند و او را دستگیر کردند یا به قول طبری شمشیر او را قبضه کردند. استفاده از زور در مورد زبیر تنها موردی بوده است که منابع اشاره کرده‌اند. شواهدی وجود دارد که خانه فاطمه مورد تفتیش قرار گرفت. گفته می‌شود که علی بعدها بارها گفته بود که اگر چهل مرد همراه خود داشت او مقاومت می‌کرد. به گفته مادلونگ گزارش‌های نادر از کاربرد زور علیه بنی‌هاشم را احتمالاً باید مردود دانست و تهدید به استفاده از زور معمولاً برای بیعت گرفتن از کسانی که متمایل نبودند کافی بود. به گفته وی بدون شک ابوبکر داناتر از آن بود که علیه بنی‌هاشم به زور متوسل شود. زیرا این کار حس اتحاد بین خاندان عبدالمناف را برمی‌انگیخت؛ گروهی که ابوبکر به رضایت آنها نیاز داشت. سیاست ابوبکر انزوای بنی‌هاشم تا حد ممکن بود و در نهایت بنی هاشم که خود را در شرایطی مشابه محاصره اقتصادی شعب ابی طالب می‌دیدند بعد از شش ماه (به همراه علی) با ابوبکر بیعت کردند.[۲] به گفتهٔ دنیس صوفی، روایتِ طبری از گفته ابوبکر در بستر مرگ «کاش خانهٔ فاطمه را، اگر هم به قصد جنگ بسته بودند، برنگشوده بودم» به طور تلویحی به این معناست که خانهٔ فاطمه ممکن بوده به زور باز شده باشد.[۳] وی می‌افزاید احادیثی که بر دخیل بودن فاطمه در رویدادهای پس از مرگ پیامبر دلالت دارند، با وجود جانبدارانه بودنشان حاوی مقداری حقیقت هستند. به این دلیل که اهل سنّت نتوانستند به طور کامل آنچه را که به وضوح برای بازسازی تاریخشان زیان‌آور بود محو کنند: این مسئله که فاطمه با ابوبکر بر سر ضبط خلافت و املاک پیامبر دعوا داشته است، اینکه فاطمه هیچ‌گاه او را به خاطر کارهایش نبخشید، و اینکه مرگ او برای مدتی (احتمالاً به خواست خود فاطمه) مخفی نگاه داشته شد تا مانع سرپرستی ابوبکر از مراسم کفن و دفن فاطمه شود. چیزی که در این مورد کنایه‌آمیز است، این است که این پنجره کوچک به شخصیت فاطمه توسط اهل سنّت نادیده گرفته شده یا کوچک شمرده شده ولی توسط شیعیان بزرگ شده و بیش از اندازه روی آن تأکید شده است.[۴]\r\n\r\nابهامات\r\n\r\nبگفتهٔ قول غالب، وفات او در آرامش بود. او خودش را با کمک همسرش شستشو می‌دهد و در آرامش به استقبال وفات می‌رود. اما این در تضاد با روایتی است که در منابعی مانند یعقوبی آمده‌است. این منابع چنین می‌گویند که زنان قریش و همسران محمد به دیدن فاطمه می‌آیند. اما فاطمه به اسما بیوه جعفر ابن ابی طالب، می‌گوید که از ورود آنان جلوگیری کنند. زیرا فاطمه در وضع بسیار بدی بود و در اثر بیماری بسیار نحیف شده بود. به مانند سایر اتفاقات زندگی خصوصی فاطمه وفات او نیز در هاله‌ای از ابهام است. به گفته دانشنامهٔ اسلام اکثریت منابع اولیه تدفین فاطمه را شبانه، مخفی و بدون حضور ابوبکر و عمر می‌دانند. اما نقل قول‌هایی نیز وجود دارد که ابوبکر در مراسم تدفین حضور داشته و نماز میت را او بر فاطمه خوانده‌است. تقریباً تمام منابع موافق هستند که فاطمه در قبرستان بقیع دفن شده‌است و به نوشته دانشنامهٔ اسلامی بعضی منابع محل قبر را نیز مشخص می‌کنند. به نوشته این منابع محل دفن فاطمه در کنار مسجد رقیه (نام زنی که مسجد را بنا کرده‌است) در گوشه‌دار عقیل (برادر علی)، به فاصلهٔ هفت ذراع از خیابان است. اما طبق گفته سایر منابع بعد از دفن یا مدتی بعد از آن دیگر محل دفن نامعلوم بود. المسعودی می‌نویسد که مقبره‌ای وجود داشته‌است که در کتیبه موجود در آن مقبره، نام فاطمه و سه نفر دیگر از خاندان علی به عنوان صاحبان مقبره نوشته شده بود (مسعودی تنها کسی است که چنین جزئیاتی را بیان می‌کند). اما المقدسی مقبرهٔ فاطمه را در فهرست مکان‌هایی قرار می‌دهد که در مورد آن اختلاف نظر وجود دارد اما محتمل است که فاطمه «فی الحجره» دفن شده باشد\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\nدیدگاه شیعه\r\n\r\nمنابع و نویسندگان شیعه مانند روحانیان و مراجعی مانند بروجردی، روحانی، شاهرودی و حسین خراسانی معتقدند که فاطمه در اثر صدمات و جراحات وارده که در حین رویداد خانه فاطمه اتفاق افتاد و منجر به شکستگی پهلو و سقط جنین وی گردید، کشته شده‌است. در عین حال این نویسندگان بر این نظر دارند که فاطمه بین ۷۵ تا ۹۵ روز پس از وفات محمد درگذشته‌است.[۵][۶][۷][۸][۹][۹][۱۰]\r\n\r\nسید جعفر شهیدی، نویسنده شیعه، تهدید به آتش زدن توسط عمر را در رویداد خانه فاطمه تأیید می‌کند. از نظر او با توجه به اینکه شیعیان یا دسته‌های سیاسی موافق آنها در سنین اول هجرت نیرویی نداشته‌اند، جعل روایات مربوط به این رویداد ناممکن می‌نماید. به علاوه او بیان می‌دارد که برخی از این روایات در نوشتارهای مغرب اسلامی (اندلس) هم آمده‌است. اما در مورد اینکه «آیا بازوی دختر پیغمبر را با تازیانه آزرده‌اند»، یا «می‌خواسته‌اند با زور به درون خانه راه یابند و او که پشت در بوده‌است، صدمه دیده» می‌نویسد «در آن گیر و دارها ممکن است چنین حادثه‌هایی رخ داده باشد».[۱۱]\r\n\r\nمرتضی مطهری وصیت فاطمه به علی در دفن وی در هنگام شب را سیاستی برای ممانعت از حضور کسانی در مراسم تدفین می‌داند که به گفته مطهّری دشمنان فاطمه بودند:\r\n\r\n«علی جان! خودت مرا غسل بده و تجهیز و دفن کن. شب مرا دفن کن، نمی‌خواهم کسانی که به من ظلم کرده‌اند در تشییع جنازه من شرکت کنند.» تاریخ کارش همیشه لوث است. افرادی جنایتی را مرتکب می‌شوند و بعد خودشان در قیافه یک دلسوز ظاهر می‌شوند برای اینکه تاریخ را لوث بکنند، عین کاری که مأمون کرد: امام رضا را شهید می‌کند، بعد خودش بیش از همه مشت به سرش می‌زند و فریاد می‌کند و مرثیه‌سرایی می‌نماید، و لهذا تاریخ را در ابهام باقی گذاشته که عده‌ای نمی‌توانند باور کنند که مأمون بوده‌است که امام رضا را شهید کرده‌است. این لوث تاریخ است. زهرا برای اینکه تاریخ لوث نشود فرمود مرا شب دفن کن. لااقل این علامت استفهام در تاریخ بماند: پیغمبر یک دختر که بیشتر نداشت، چرا باید این یک دختر شبانه دفن بشود و چرا باید قبرش مجهول بماند؟! این بزرگترین سیاستی است که زهرای مرضیه اعمال کرد که این در را به روی تاریخ باز بگذارد\r\n\r\n...[۱۲]\r\n\r\nپیشینه\r\n\r\nبسیاری از نویسندگان مشهور شیعه در طول تاریخ به درگیری فیزیکی یا سقط جنین (محسن) در روز رویداد خانه فاطمه معتقد بوده‌اند. از جمله آنها می‌توان به شیخ صدوق (متوفای سال ۳۸۱)، سید مرتضی (متوفای سال ۴۳۶)، شیخ طوسی (متوفای سال ۴۶۰)، علامه حلی (متوفای سال ۷۲۶) و عیاشی (متوفای سال ۳۲۰) اشاره کرد.[۱۳][۱۴] به شهادت قاضی عبدالجبار نویسنده اهل سنت (متوفای سال ۴۱۵) این اعتقاد شیعیان ناشی از حدیثی منسوب به جعفر صادق است.[۱۵] ابن قولویه (متوفای سال ۳۵۷) در کامل الزیارات حدیثی از جعفر صادق نقل می‌کند که در آن جبرئیل به پیامبر اسلام در مورد آینده اهل بیت وی خبر می‌دهد. در این حدیث از ضرب و شتم فاطمه در حالی که باردار است و سقط جنین و مرگ او به خاطر جراحت وارده سخن رانده می‌شود.[۱۶][پانویس ۱]\r\n\r\nنویسندگان شیعه همچنین به حدیثی از پیامبر اسلام استناد می‌کنند که در کتاب «فرائد السمطین»[۱۷] نوشته صدرالدین جوینی، فقیه اهل سنّت آمده است. در این حدیث پیامبر اسلام با ذکر اوصاف دختر خود فاطمه خبر از آینده وی می‌دهد که در آن «اهانت، وارد خانه‌اش شده و حرمتش هتک گردیده و حقّش غصب شده و ارثش گرفته شده است. پهلویش شکسته و جنینش سقط شده است.» در این حدیث از فاطمه با عنوان «مقتول» یاد شده است.[۱۸][پانویس ۲]\r\n\r\nاما اهل سنت در پاسخ می‌گویند که این جوینی، امام الحرمین نیست، بلکه امام الحرمین «عبدالملک بن عبدالله بن یوسف جوینی» می‌باشد! از جمله ویژگی‌های کتاب فرائد المسطین، نقل مطالب از راویان و مصنفات شیعه است، و همین نکته موجب می‌شود که با دید دیگری به این کتاب نگاه کرد.\r\n\r\nاختلاف در سرنوشت محسن در متون قدیمی اهل سنت و اتّهام تحریف\r\n\r\nدر متون تاریخی اهل سنت بعضاً نظرات متفاوتی در مورد چگونگی درگذشت محسن پسر علی آمده است. به عنوان مثال ابن صباق مالکی (متوفای سال ۸۵۵) و صفوری شافعی (متوفای سال ۸۹۴) می‌نویسند محسن سقط شده بود. حال آنکه ابن هضم اندلسی (متوفای سال ۴۵۶) و بدخشانی (متوفای سال ۱۱۲۶) معتقد به درگذشت محسن پس از تولد و در شیرخوارگی هستند.[۱۹] به علاوه نویسندگان شیعه به اشاراتی در مورد جزئیات رویداد خانه فاطمه در برخی کتاب‌های قدیمی اهل سنت استناد می‌کنند که از نظر آنها نشان از تغییر و تحریف دارد. به عنوان مثال ابن شهر آشوب مازندرانی (متوفای سال ۵۸۸) در «مناقب آل ابی طالب» و گنجی شافعی (متوفای سال ۶۵۸) در کتاب «کفایه الطالب» از ابن قتیبه دینوری نقل می‌کنند که نام برده در کتاب «المعارف» خود مرگ محسن را بر اثر سقط شدن و مربوط به ضربه سنگین قنفذ می‌داند. حال آنکه در چاپ‌های امروزی کتاب المعارف دینوری اثری از این موضوع نیست و صرفاً گفته شده محسن در کودکی درگذشته است.[۲۰] همچنین ابن ابی الحدید معتزلی (متوفای سال ۶۵۶) در کتاب «شرح نهج البلاغه» به نقل از کتاب «مروج الذّهب» تألیف مسعودی (متوفای سال ۳۴۶) به ماجرای تهدید به آتش زدن خانه فاطمه اشاره می‌کند. اما در برخی چاپ‌های امروزی کتاب مسعودی نام خلیفه دوم به عنوان عامل اصلی حذف شده و ماجرا با صیغه مجهول تعریف شده است.[۲۱] به علاوه صفوری شافعی (متوفای سال ۸۹۴) در کتابش به نام «المحاسن المجتمعه فی الخلفا الاربعه» سقط شدن محسن را از کتاب «الاستیعاب» تألیف ابن عبدالبر (متوفای سال ۴۶۳) نقل می‌نماید در حالی که در چاپ‌های فعلی از کتاب الاستیعاب نشانی از آن یافت نمی‌شود.[۲۲]\r\n\r\nالبته لازم به یادآوری است که مسعودی شیعهٔ ۱۲ امامی بوده است، و در کتب رجالی برای او کتابی در اثبات امامت بلافصل علی بن ابی طالب ذکر کرده‌اند. همچنین ابن شهر آشوب نیز شیعه بوده است و طبرسی از او با القاب «فخر الشیعة» و «تاج الشریعة» یاد کرده است.[۲۳]\r\n\r\nاستفاده از واژه وفات به جای شهادت\r\n\r\nابن شهر آشوب مازندرانی در کتاب مناقب آل ابی طالب از کلمه وفات برای تاریخ درگذشت فاطمه استفاده می‌کند. از نظر نویسندگان شیعه این مسئله منافاتی با اعتقاد ابن شهر آشوب مبنی بر به قتل رسیدن و شهادت فاطمه ندارد. زیرا به گفته آنها ابن شهر آشوب برای تاریخ به قتل رسیدن علی ابن ابی طالب هم از کلمه وفات استفاده نموده است. علاوه بر این آنها به این مسئله اشاره می‌کنند که ابن شهر آشوب در جایی از کتابش به قتل حسن مجتبی در اثر مسموم شدن اشاره کرده و در جایی دیگر از کلمه وفات برای وی استفاده نموده است.[۲۴]\r\n\r\nروابط علی و خلفا[پانویس ۳]\r\n\r\nبرخی نویسندگان شیعه موارد مشاوره علی با خلفا را نشانه رابطه نزدیک وی با آنها نمی‌دانند. به عنوان مثال با بررسی ۱۰۷ مورد مشاوره علی با ۳ خلیفه قبل از خود به این نتیجه رسیده‌اند که در اکثریت موارد مشاوره با علی پس از رجوع به دیگران صورت گرفته است:[۲۵]\r\n\r\n«این طور نبوده است که خلفا از آن حضرت به عنوان مشاور و وزیر دعوت به شرکت در اداره حکومت کنند و آن حضرت نیز بپذیرند و سپس این مطلب نشانی بر موافقت و همدلی حضرت با خلفا دانسته شود. بلکه خلفا ... مردم را از تدبیر و درایت امیرالمؤمنین محروم کردند و آن حضرت در انزوای سیاسی و اجتماعی به کشاورزی و حفر چاه مشغول گشتند؛ و اگر گهگاه برای حل مشکلات به سراغ آن حضرت می‌رفتند از این جهت بود که برای بازشدن گره‌ها چاره‌ای جز این نداشتند.»\r\n\r\n[۲۶]\r\n\r\nبه علاوه آنها معتقدند ازدواج ام کلثوم با عمر پس از انکارها و اعتذارهای مختلف از جانب علی و با تهدیدهای گوناگون از طرف عمر بدون رضایت قلبی علی[پانویس ۴] و با واسطه عقیل و عباس انجام شده است. آنها معتقدند پس از مدتی کوتاه عمر کشته شد و علی دخترش را به منزل خودش برگرداند.[۲۷]\r\n\r\nدیدگاه سنّی\r\n\r\nبه گفته عبدالعزیز نعمانی روحانی اهل سنت، «نخستین کسی که به جعل داستان شهادت حضرت فاطمه زهرا پرداخت، ابراهیم ابن سیّار نظام رئیس فرقه نظامیه بود». شهرستانی در ملل و نحل[۲۸] و صفدی در الوافی بالوفیات[۲۹] از نظام چنین نقل می‌کنند که وی معتقد بود «عمر در روز بیعت چنان ضربه‌ای بر شکم فاطمه کوبید که وی جنین را از شکمش فرو انداخت». شهرستانی و صفدی این مطالب را با هدف بی‌اعتبار جلوه دادن نظام نقل می‌کنند.[۳۰][۳۱]\r\n\r\nبه اعتقاد نویسندگان اهل تسنن این روایات نتیجه تضاد و رقابتی است که پس از خلفای راشدین میان امویان و هاشمیان پدید آمده است، «وگرنه فاطمه و علی با ایمان تر، منزه تر و خردمند تر از آن بوده‌اند که بر خلاف مصالح مسلمانان به پا خیزند ولی با اقدامات عمر و ابابکر حضرات برای بقای دین حقیقی مجبور به سکوت شدند». این نویسندگان با ارائه مشاوره‌های علی به خلفا معتقد به وجود صمیمیت بین آنها هستند؛ که این مشاوره‌های علی فقط برای جلوگیری از بیشتر ضربه زدن آن خلفا و تصحیح اشتباهات آن‌ها بود و علی طبق کتب اهل سنت بارها از آن‌ها برائت جسته بود[۳۲]\r\n\r\nپانویس\r\n\r\n\r\n\t \r\n\r\n\r\n·  کامل الزیارات، باب نوادر الزیارات، حدیث شماره یازده \r\n\r\n·  ·  این حدیث در منابع امامیه همچون أمالی صدوق، مجلس بیست و چهارم نیز آورده شده است.\r\n\r\n·  ·  پاره‌ای از نویسندگان با استناد به مشاوره علی به خلفا و تزویج دخترش أم کلثوم با عمر بر این مسئله حکم می‌کنند که رویداد خانه فاطمه نمی‌توانسته شامل درگیری فیزیکی (منجر به سقط جنین و مرگ) بوده باشد.\r\n\r\n\r\n\t·  طبقات کبری ابن سعد (ترجمه مهدوی دامغانی ج ۸ صص ۴۶۱–۴۶۳) و تاریخ یعقوبی (ترجمه محمد ابراهیم آیتی ج ۲، ص ۳۵) به نارضایتی علی اشاره می‌کنند \r\n\r\n\r\nمنابع\r\n\r\n\r\n\t \r\n\r\n\r\n·  Veccia Vaglieri, L. "Fatima." Encyclopedia of Islam, Leiden, Vol. 2, The Netherlands: Brill, ISSN 1573-3912, Page 844-850\r\n\r\n·  ·  Madelung، Wilferd. The Succession to Muhammad. Cambridge University Press، 1997. 43-44.\r\n\r\n·  ·  Denise L. Soufi, "The Image of Fatima in Classical Muslim Thought," PhD dissertation, Princeton, 1997, p. 84\r\n\r\n·  ·  Denise L. Soufi, "The Image of Fatima in Classical Muslim Thought," PhD dissertation, Princeton, 1997, p.206\r\n\r\n·  ·  آیت‌الله بروجردی\r\n\r\n·  ·  آیت‌الله روحانی\r\n\r\n·  ·  آیت‌الله شاهرودی\r\n\r\n·  ·  شبکه قرآن\r\n\r\n·  ·  وب‌گاه حوزه علمیه قم\r\n\r\n·  ·  آیةالله حسین وحید خراسانی٬فاطمه حلقه وصل رسالت و امامت، مدرسة المام باقر العلوم٬چاپ اول ۱۳۹۱٬صفحه ۷۳ و ۷۴\r\n\r\n·  ·  زندگانی حضرت زهرا نوشته سید جعفر شهیدی قابل دسترسی در اینجا صص ۱۶، ۱۹ و ۲۰\r\n\r\n·  ·  مرتضی مطهّری، سیری در سیره نبوی، قابل دسترسی در اینجا\r\n\r\n·  ·  و آتش زبانه می‌کشید (احراق بیت فاطمه در منابع امامیه)، علی لباف زیر نظر مرتضی فرج پور، صفحهٔ ۱۶,مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر \r\n\r\n·  ·  به رنگ خون (سیری در نصوص شهادت حضرت زهرا)، علی لباف و میثم توکلی بینا، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر صص ۱۷–۱۹\r\n\r\n·  ·  میراث جاودان (فهرستی موضوعی از کتاب "دراست و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمه")، به اهتمام علی لباف، صفحهٔ ۱۹, مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر \r\n\r\n·  ·  به رنگ خون (سیری در نصوص شهادت حضرت زهرا)، علی لباف و میثم توکلی بینا، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، صفحهٔ ۱۳\r\n\r\n·  ·  فرائد السمطین، جلد ۲، صفحه ۳۵، حمویئی جوینی، ابراهیم بن محمد، مؤسسه المحمودی، بیروت. تصویر صفحه مذکور از کتابخانه دیجیتال نور\r\n\r\n·  ·  با کاروان جوین (سوگنامه شهادت حضرت زهرا در میراث مکتوب نیشابور) به اهتمام سید جعفر خلخالی، بازنویسی علی لباف، با راهنمایی آیت‌الله سید علی حسینی میلانی، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، صص ۹–۱۴\r\n\r\n·  ·  تازیانه بر وحی (حضرت محسن در منابع اهل سنت)، علی لباف، با همفکری سید رضا هاشمی گلپایگانی، با راهنمایی آیت‌الله سید علی حسینی میلانی، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، صص ۷–۹\r\n\r\n·  ·  زخم آتش (احراق بیت فاطمه در منابع اهل سنت)، به اهتمام علی لباف، حیدر برکت، سید محمد حسینی قزوینی، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر صص ۳۶–۳۷\r\n\r\n·  ·  حقایق پنهان (تأملی کوتاه در تحریف اسناد فاطمیه)، علی لباف، عدنان درخشان، شیخ محمد رضا مامقانی، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، صص ۶–۷\r\n\r\n·  ·  تازیانه بر وحی (حضرت محسن در منابع اهل سنت)، علی لباف، با همفکری سید رضا هاشمی گلپایگانی، با راهنمایی آیت‌الله سید علی حسینی میلانی، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، صفحهٔ ۹\r\n\r\n·  ·  خاتمة المستدرک، حسین النوری الطبرسی، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، ج 3، ص 57 \r\n\r\n·  ·  به رنگ خون (سیری در نصوص شهادت حضرت زهرا)، علی لباف و میثم توکلی بینا، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر صص ۲۵–۲۷\r\n\r\n·  ·  دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی با خلفا، به اهتمام علی لبباف، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، صص ۶۶–۹۱\r\n\r\n·  ·  بر آستانه غدیر (گفتارهایی با موضوع غدیر و امامت، مقاله "موضع امیرالمؤمنین در عصر خلفا")، دکتر سید محمد تقی نبوی، مؤسسه فرهنگی اعراف نور، زمستان ۸۰، صفحهٔ ۱۹\r\n\r\n·  ·  دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی با خلفا، به اهتمام علی لبباف، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، ص ۲۰۲\r\n\r\n·  ·  الملل و النحل ج ۱، ص ۵۷.\r\n\r\n·  ·  الوافی بالوفیات، ج۶ ص ۳۱\r\n\r\n·  ·  عبدالعزیز نعمانی، فاطمه زهرا، از ولادت تا افسانه شهادت، فصلنامه ندای اسلام، پاییز 1379 شماره ۳ صفحهٔ ۶۹\r\n\r\n·  ·  دانشنامه شهادت فاطمه زهرا، علی لباف، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر صص ۱۴۵–۱۴۶\r\n\r\n·  فصلنامه ندای اسلام، پاییز 1379 شماره ۳ صفحهٔ ۶۸","content_html":"

مرگ دخت نبی اکرم (ص) حضرت فاطمه زهرا(س)<\/span><\/p>\n\n

 <\/p>\n\n
 <\/td>\n\t\t\t\n\t\t\t

این نوشتار مطابق \"ویکی‌پدیا:سیاست حذف\" برای حذف در نظر گرفته شده‌است<\/span>.
لطفاً اندیشه‌های خود را درباره<\/span>ٔ<\/span> این موضوع در <\/span>نظرخواهی مربوط به این نوشتار<\/a><\/span>، که در صفحه<\/span>ٔ<\/span> نظرخواهی‌های برای حذف<\/a><\/span>، قرار دارد، به اشتراک بگذارید<\/span>.
در ویرایش آزاد هستید، ولی نوشتار نباید خالی شود و این آگاه‌سازی تا زمانی که بحث بسته شود نباید حذف شود. برای اطلاعات بیشتر، به ویژه در ادغام یا انتقال نوشتار در مدت بحث، <\/span>\"ویکی‌پدیا:راهنمای حذف<\/span>\" را بخوانید<\/span>.<\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr><\/tbody><\/table>

 <\/p>\n\n
\n\t\t\t

 <\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

زندگی<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

نام‌ها و القاب<\/span><\/a> · زندگی زناشویی<\/span><\/a> · اختلاف مالی فاطمه و عباس با خلافت<\/span><\/a> · خطبه فدکیه<\/span><\/a> · رویداد خانه<\/span>ٔ<\/span> فاطمه<\/span><\/a> · درگذشت<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

در قرآن<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

سوره انسان<\/span><\/a> · سوره قدر<\/span><\/a> · سوره کوثر<\/span><\/a> · آیه مباهله<\/span><\/a> · آیات نور<\/span><\/a> · آیه تطهیر<\/span><\/a> · آیه مودت<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

جای‌ها<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

در مکه<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t

\n\t\t\t

محله بنی‌هاشم<\/span><\/a> · شعب ابی‌طالب<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

در مدینه<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t

\n\t\t\t

بقیع<\/span><\/a> · بیت‌الاحزان<\/span><\/a> · درخت کنار<\/span><\/a> · روضه نبوی<\/span><\/a> · سقیفه<\/span><\/a> · مسجد النبی<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

در شمال حجاز<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t

\n\t\t\t

فدک<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

افراد<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

خانواده<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t

\n\t\t\t

محمد<\/span><\/a> · خدیجه<\/span><\/a> · علی<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

فرزندان<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t

\n\t\t\t

حسن<\/span><\/a> · حسین<\/span><\/a> · زینب<\/span><\/a> · ام‌کلثوم<\/span><\/a> · محسن<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

همراهان<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t

\n\t\t\t

فضه<\/span><\/a> · ام ایمن<\/span><\/a> · اسماء<\/span><\/a>  · سلمان<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

دیگران<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t

\n\t\t\t

قنفذ<\/span><\/a> · مغیره<\/span><\/a> · عمر<\/span><\/a> · ابوبکر<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

آثار<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

خطبه فدکیه<\/span><\/a> · خطبه عیادت<\/span><\/a> · دعای نور<\/span><\/a> · مصحف فاطمه<\/span><\/a> · لوح فاطمه<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

مرتبط<\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t

تسبیحات فاطمه<\/span><\/a> · رویداد مباهله<\/span><\/a> · ایام فاطمیه<\/span><\/a><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>

\n\t\t\t